آموزش جامع sys.query_store_options در SQL Server؛ از ساختار تا تحلیل عملی

sys.query_store_options چیست و چه اطلاعاتی می‌دهد؟

نام رایج ولی نادرست sys.query_store_options را اصلاح می‌کند و روش استفاده از نمای واقعی sys.database_query_store_options را آموزش می‌دهد. در عمل، این نما بخشی از زنجیره‌ای است که از متن Query شروع می‌شود، به هویت منطقی و طرح اجرایی می‌رسد و در نهایت آمار اجرا، انتظارها یا تنظیمات مدیریتی را قابل مشاهده می‌کند.

کاربرد محوری این مقاله، تشخیص READ_ONLY شدن Query Store، پرشدن فضا و بررسی سیاست Capture و پاک‌سازی. است. نتیجه مطلوب فقط نمایش چند ردیف نیست؛ هدف این است که مدیر پایگاه داده بتواند از داده کاتالوگی به یک فرضیه قابل آزمون و سپس یک اقدام کم‌ریسک برسد.

ساختار، ستون‌های کلیدی و ارتباط‌ها

ستون‌های مهم این نما عبارت‌اند از actual_state_desc، desired_state_desc، readonly_reason، current_storage_size_mb، max_storage_size_mb، query_capture_mode_desc، interval_length_minutes. همه ستون‌ها در هر سناریو لازم نیستند؛ انتخاب باید بر اساس سؤال تحلیلی انجام شود.

• actual_state_desc: یکی از ستون‌های کلیدی برای شناسایی، فیلتر، اتصال یا تفسیر خروجی.
• desired_state_desc: یکی از ستون‌های کلیدی برای شناسایی، فیلتر، اتصال یا تفسیر خروجی.
• readonly_reason: یکی از ستون‌های کلیدی برای شناسایی، فیلتر، اتصال یا تفسیر خروجی.
• current_storage_size_mb: یکی از ستون‌های کلیدی برای شناسایی، فیلتر، اتصال یا تفسیر خروجی.
• max_storage_size_mb: یکی از ستون‌های کلیدی برای شناسایی، فیلتر، اتصال یا تفسیر خروجی.
• query_capture_mode_desc: یکی از ستون‌های کلیدی برای شناسایی، فیلتر، اتصال یا تفسیر خروجی.

رابطه اصلی با سایر نماها چنین است: یک ردیف وضعیت در سطح پایگاه داده برمی‌گرداند و به‌طور معمول نیاز به Join ندارد. این رابطه باید با کلیدهای رسمی برقرار شود تا ضرب ردیف، شمارش تکراری یا نسبت‌دادن اشتباه آمار رخ ندهد.

تصویر نخست، جایگاه sys.query_store_options، ستون‌های محوری و مسیر ارتباط آن با تحلیل Query Store را نشان می‌دهد.

نحو پایه و پیش‌نیازهای دسترسی

این موضوع یک Catalog View است و مانند جدول با SELECT خوانده می‌شود. نام قابل استفاده در Queryهای این مقاله «sys.database_query_store_options» است.

SELECT TOP (20)
    actual_state_desc,
    desired_state_desc
FROM sys.database_query_store_options
ORDER BY actual_state_desc DESC;

برای مشاهده داده‌های Query Store معمولاً مجوزهای مشاهده وضعیت یا عملکرد پایگاه داده لازم است. سطح مجوز دقیق به نسخه SQL Server وابسته است؛ بنابراین اسکریپت تولیدی بهتر است با حساب کم‌اختیار آزمایش و سپس حداقل مجوز لازم مستند شود.

ده مثال عملی و مستقل

SELECT TOP (10) *
FROM sys.database_query_store_options
ORDER BY 1 DESC;

SELECT TOP (20)
    actual_state_desc,
    desired_state_desc
FROM sys.database_query_store_options
ORDER BY actual_state_desc DESC;

DECLARE @TargetState nvarchar(60) = N'READ_WRITE';

SELECT *
FROM sys.database_query_store_options
WHERE actual_state_desc = @TargetState;

تصویر دوم، جریان انتخاب داده، فیلتر، اتصال و تبدیل خروجی sys.query_store_options به گزارش فنی را نمایش می‌دهد.

SELECT
    actual_state_desc,
    desired_state_desc,
    readonly_reason,
    current_storage_size_mb,
    max_storage_size_mb
FROM sys.database_query_store_options;

SELECT TOP (20)
    actual_state_desc,
    COALESCE(CONVERT(nvarchar(4000), desired_state_desc), N'بدون مقدار') AS safe_value
FROM sys.database_query_store_options
ORDER BY actual_state_desc DESC;

IF OBJECT_ID(N'sys.database_query_store_options', N'V') IS NULL
BEGIN
    SELECT N'این نما در نسخه یا پیکربندی فعلی در دسترس نیست.' AS message;
END
ELSE
BEGIN
    SELECT TOP (5) *
    FROM sys.database_query_store_options;
END;

SELECT
    actual_state_desc,
    readonly_reason,
    current_storage_size_mb,
    max_storage_size_mb,
    CAST(100.0 * current_storage_size_mb /
         NULLIF(max_storage_size_mb, 0) AS decimal(6,2)) AS used_percent
FROM sys.database_query_store_options;

تصویر سوم، تفاوت خواندن گسترده با روش فیلترشده و قابل اتکا برای sys.query_store_options را مقایسه می‌کند.

-- روش نامناسب برای اجرای پرتکرار
SELECT *
FROM sys.database_query_store_options;

-- نسخه کنترل‌شده
SELECT TOP (100)
    actual_state_desc,
    desired_state_desc
FROM sys.database_query_store_options
WHERE actual_state_desc IS NOT NULL
ORDER BY actual_state_desc DESC;

DECLARE @RowLimit int = 50;

SELECT TOP (@RowLimit)
    actual_state_desc,
    desired_state_desc
FROM sys.database_query_store_options
WHERE actual_state_desc IS NOT NULL
ORDER BY actual_state_desc DESC
OPTION (RECOMPILE);

DECLARE @AvailableRows bigint;

SELECT @AvailableRows = COUNT_BIG(*)
FROM sys.database_query_store_options;

SELECT
    @AvailableRows AS available_rows,
    CASE
        WHEN @AvailableRows = 0 THEN N'داده‌ای ثبت نشده است'
        ELSE N'داده برای تحلیل موجود است'
    END AS status_message;

خطاهای رایج

• فرض اینکه هر ردیف sys.query_store_options به‌تنهایی تصویر کامل عملکرد را نشان می‌دهد؛ در حالی که Join با لایه‌های مرتبط لازم است.
• در SQL Server نمایی با نام sys.query_store_options وجود ندارد؛ استفاده مستقیم از آن خطای Invalid object name ایجاد می‌کند.
• جمع‌کردن میانگین‌ها بدون توجه به وزن تعداد اجرا یا بازه زمانی.
• اجرای Query بدون فیلتر روی پایگاه داده پرترافیک و انتقال خروجی حجیم به ابزار گزارش‌گیری.
• نادیده‌گرفتن تفاوت نسخه‌ها و استفاده از ستون یا نمایی که در مقصد وجود ندارد.

ملاحظات کارایی و بهترین روش‌ها

برای مانیتورینگ سبک فقط ستون‌های لازم از sys.database_query_store_options را بخوانید و readonly_reason را بیت‌محور تفسیر کنید.

1. سؤال تحلیلی را قبل از نوشتن Query مشخص کنید؛ گزارش بدون سؤال فقط حجم داده تولید می‌کند.
2. ابتدا شناسه‌ها و بازه‌های لازم را محدود کنید و ستون‌های سنگین را در مرحله آخر بخوانید.
3. برای روندهای تاریخی، Snapshot کنترل‌شده با زمان نمونه‌برداری بسازید و از کپی کامل داده خام بپرهیزید.
4. Query تحلیلی را روی محیط مشابه تولید آزمایش کنید و هزینه IO، CPU و زمان را ثبت کنید.
5. هر Hint، Plan Forcing یا تغییر تنظیمات را با خط مبنا، مسئول تغییر و برنامه بازگشت مستند کنید.

کاربرد در یک پروژه واقعی

فرض کنید سامانه فروش در ساعات اوج کند می‌شود. تیم پشتیبانی ابتدا query_id یا plan_idهای پرهزینه را پیدا می‌کند، سپس از sys.query_store_options برای تشخیص READ_ONLY شدن Query Store، پرشدن فضا و بررسی سیاست Capture و پاک‌سازی. استفاده می‌کند. خروجی با متن Query، Plan، آمار Runtime و Waitها تطبیق داده می‌شود تا مشخص شود مشکل از تغییر طرح، افزایش حجم، قفل، IO، حافظه یا تنظیم مدیریتی است.

در مرحله بعد یک گزارش دوره‌ای ساخته می‌شود که فقط انحراف‌های معنادار را نگهداری می‌کند. این رویکرد از انباشته‌شدن داده بی‌مصرف جلوگیری می‌کند و زمان واکنش تیم را کاهش می‌دهد. معیار موفقیت نیز باید قابل اندازه‌گیری باشد؛ برای نمونه کاهش صدک ۹۵ مدت اجرا، افت CPU یا حذف بازگشت مکرر به طرح نامطلوب.

سؤالات متداول

sys.database_query_store_options دقیقاً چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟

این نما نام رایج ولی نادرست sys.query_store_options را اصلاح می‌کند و روش استفاده از نمای واقعی sys.database_query_store_options را آموزش می‌دهد. و برای تبدیل داده‌های داخلی Query Store به گزارش قابل تحلیل استفاده می‌شود.

برای شروع کار با sys.database_query_store_options کدام ستون‌ها مهم‌ترند؟

ستون‌های actual_state_desc، desired_state_desc، readonly_reason، current_storage_size_mb نقطه شروع مناسبی هستند؛ سپس بر اساس سناریو ستون‌های تکمیلی افزوده می‌شوند.

آیا استفاده از sys.database_query_store_options برای گزارش مدیریتی مناسب است؟

بله، به شرط آنکه داده فنی خام به شاخص‌هایی مانند روند، رتبه، تغییر نسبت به بازه قبل و اقدام پیشنهادی تبدیل شود.

چطور می‌توان از داده sys.database_query_store_options در پروژه سازمانی استفاده کرد؟

می‌توان یک Job جمع‌آوری، جدول Snapshot و داشبورد ساخت تا سناریوی «تشخیص READ_ONLY شدن Query Store، پرشدن فضا و بررسی سیاست Capture و پاک‌سازی.» به‌صورت دوره‌ای پایش شود.

sys.database_query_store_options با نماهای دیگر Query Store چه تفاوتی دارد؟

تمرکز این نما روی «تنظیمات و وضعیت عملیاتی Query Store» است؛ در حالی که نماهای متن، query، plan، runtime و wait هر کدام لایه متفاوتی از زنجیره تحلیل را ارائه می‌کنند.

برای پیاده‌سازی گزارش حرفه‌ای sys.database_query_store_options چه خدمتی لازم است؟

طراحی Query، مدل نگهداری Snapshot، کنترل دسترسی، ساخت داشبورد و تعریف آستانه هشدار معمولاً به تحلیل و پیاده‌سازی تخصصی SQL Server نیاز دارد.

رایج‌ترین خطا در کار با sys.database_query_store_options چیست؟

در SQL Server نمایی با نام sys.query_store_options وجود ندارد؛ استفاده مستقیم از آن خطای Invalid object name ایجاد می‌کند.

مهم‌ترین نکته Performance برای sys.database_query_store_options چیست؟

برای مانیتورینگ سبک فقط ستون‌های لازم از sys.database_query_store_options را بخوانید و readonly_reason را بیت‌محور تفسیر کنید.

بهترین روش نگهداری گزارش‌های مبتنی بر sys.database_query_store_options چیست؟

خروجی خام را بی‌هدف کپی نکنید؛ فقط شاخص‌های موردنیاز را با زمان نمونه‌برداری، شناسه پایگاه داده و نسخه موتور در جدول تاریخچه ذخیره کنید.

sys.database_query_store_options در چه نسخه‌هایی در دسترس است؟

نمای صحیح sys.database_query_store_options از SQL Server 2016 در دسترس است. پیش از استقرار اسکریپت روی چند سرور، وجود نما و ستون‌های مورد استفاده را کنترل کنید.

سؤالات مصاحبه SQL Server

1. توضیح دهید sys.query_store_options چه داده‌ای می‌دهد و در چه مرحله‌ای از تحلیل Query Store استفاده می‌شود.
2. کلید اصلی اتصال sys.query_store_options به نمای مکمل چیست و Join اشتباه چه اثری دارد؟
3. چگونه یک Query پرهزینه روی sys.query_store_options را به نسخه سبک‌تر تبدیل می‌کنید؟
4. برای کنترل سازگاری نسخه sys.query_store_options چه الگویی پیشنهاد می‌دهید؟
5. چگونه نتیجه حاصل از sys.query_store_options را با آمار Runtime یا Waitها اعتبارسنجی می‌کنید؟

چک‌لیست نهایی

1. فعال بودن Query Store و وجود داده کنترل شده است.
2. وجود نمای sys.database_query_store_options و ستون‌های مورد استفاده بررسی شده است.
3. فیلتر شناسه و بازه زمانی قبل از Joinهای سنگین اعمال شده است.
4. خروجی نمونه با متن Query، Plan یا شاخص مکمل تطبیق داده شده است.
5. نتیجه، فرضیه و اقدام پیشنهادی به‌صورت قابل ممیزی ثبت شده است.