صفحهٔ منبع 12نمودار کلاس (Class Diagram)
نمودار کلاس ساختار منطقی سیستم ــ یعنی کلاسها ــ و چیزهایی را که مدل را تشکیل میدهند ثبت میکند. این یک مدل ایستا است که آنچه وجود دارد و صفات و رفتار آن را توصیف میکند، نه اینکه یک کار چگونه انجام میشود. در نمودار کلاس میتوانید روابط بین کلاسها و رابطها را با استفاده از تعمیمها (Generalizations)، تجمیعها (Aggregations) و ارتباطها (Associations) نمایش دهید؛ این روابط بهترتیب برای بازتاب وراثت، ترکیب یا استفاده، و اتصالها ارزشمندند.
عناصر و اتصالدهندههای نمودار کلاس را از صفحات «Class» در جعبهابزار نمودار ایجاد میکنید.
نمودار نمونه
در این نمونه نمودار کلاس، دو شکل از رابطه تجمیع وجود دارد:
- شکل روشن نشان میدهد کلاس Account از AddressBook استفاده میکند، اما الزاماً آن را در خود نگه نمیدارد.
- شکل تیرهٔ تجمیع مرکب (Composite Aggregation) نشاندهنده مالکیت یا دربرگیری کلاسهای مبدأ توسط کلاسهای مقصد ــ در انتهای لوزی ــ است.
آیکونهای جعبهابزار عناصر نمودار کلاس
| عنصر | توضیح |
|---|
| Class | کلاس بازنمایی یک نوع شیء است که ساختار و رفتار چنین اشیایی را در سیستم بازتاب میدهد. |
| Interface | رابط مشخصهای از رفتار یا قراردادی است که پیادهسازان توافق میکنند آن را رعایت کنند. |
© Sparx Systems 2026 — صفحهٔ 12 از ۴۲۲ — ایجادشده با Enterprise Architect
صفحهٔ منبع 13عناصر و اتصالدهندههای نمودار کلاس — ادامه
| عنصر | توضیح |
|---|
| Data Type | نوع داده نوع خاصی از طبقهبند است، شبیه کلاس؛ با این تفاوت که نمیتواند زیرنوع داده مالک شود و نمونههای آن فقط با مقدارشان شناسایی میشوند. |
| Enumeration | شمارش نوعی داده است که نمونههای آن میتوانند یکی از مجموعهای از مقادیر شمارشی تعریفشده توسط کاربر باشند. |
| Primitive | عنصر Primitive یک نوع داده ازپیشتعریفشده را بدون زیرساختار مرتبط مشخص میکند؛ یعنی در زمینه UML جزء ندارد. |
| Signal | سیگنال مشخصهای از نمونههای درخواست Send است که میان اشیا ارتباط داده میشوند و معمولاً در نمودار کلاس یا بسته بهکار میرود. |
| n-Ary Association | عنصر Association چندعضوی برای مدلسازی روابط پیچیده میان سه عنصر یا بیشتر، معمولاً در نمودار کلاس یا شیء، استفاده میشود. |
آیکونهای جعبهابزار اتصالدهندههای نمودار کلاس
| اتصالدهنده | توضیح |
|---|
| Association | بیان میکند دو عنصر مدل رابطهای با یکدیگر دارند که معمولاً بهصورت متغیر نمونه در یکی یا هر دو کلاس پیادهسازی میشود. |
| Generalization | برای نشاندادن وراثت استفاده میشود. |
| Composition | برای نمایش عنصری استفاده میشود که از اجزای کوچکتر تشکیل شده است، معمولاً در نمودار کلاس یا بسته. |
| Aggregation | نوعی Association است که نشان میدهد یک عنصر، عناصر دیگری را در بر دارد یا از آنها تشکیل شده است. |
| Association Class | ساختاری در UML است که به یک Association امکان میدهد صفات و عملیات یا ویژگیها داشته باشد. |
| Realize | یک شیء مبدأ، شیء مقصد خود را پیادهسازی یا محقق میکند. |
| Template Binding | یک اتصالدهنده Template Binding بین یک کلاس Binding و یک کلاس پارامتری ایجاد میکنید. |
اجزای مرکب نمودار کلاس
| جزء | توضیح |
|---|
| Part | Partها نمونههای زمان اجرای کلاسها یا رابطها هستند. |
| Port | Portها تعامل بین یک طبقهبند و محیط آن را تعریف میکنند. |
© Sparx Systems 2026 — صفحهٔ 13 از ۴۲۲ — ایجادشده با Enterprise Architect
صفحهٔ منبع 14اجزای تکمیلی نمودار کلاس
| عنصر/اتصال | توضیح |
|---|
| Expose Interface | روش گرافیکی برای نمایش رابطهای موردنیاز یا ارائهشدهٔ یک Component، Class یا Part در نمودار Class، Component یا Composite Structure است. |
| Assembly | اتصالدهنده Assembly رابط موردنیاز یک مؤلفه (Component1) را به رابط ارائهشدهٔ مؤلفهای دیگر (Component2) متصل میکند و معمولاً در نمودار مؤلفه بهکار میرود. |
| Connector | اتصالدهندهها پیوندهای ارتباطی میان Partها را برای تحقق هدف ساختار نشان میدهند و معمولاً در نمودار Class یا Composite Structure استفاده میشوند. |
| Delegate | اتصالدهنده Delegate مونتاژ داخلی Portها و Interfaceهای خارجی یک Component را در نمودار Class یا Component تعریف میکند. |
پروفایل استاندارد UML در نمودار کلاس
پروفایل استاندارد UML مجموعهای از کلاسها، عملیات و روابط دارای Stereotype است که بهعنوان ابزارهای مدلسازی و مطابق با مشخصات UML 2.5، فصل 22 (Standard Profile) ارائه میشوند.
برخی از این عناصر مدلسازی مستقیماً از صفحه «UML Standard Profile» در جعبهابزارهای نمودار Class یا Package در دسترساند؛ سایر موارد را میتوان بهصورت Stereotype روی شیء مدلسازی پایه UML اعمال کرد.
عنصر تصویری اصلی — صفحه 14عنصر تصویری اصلی — صفحه 14عنصر تصویری اصلی — صفحه 14عنصر تصویری اصلی — صفحه 14© Sparx Systems 2026 — صفحهٔ 14 از ۴۲۲ — ایجادشده با Enterprise Architect