آموزش کامل FILLFACTOR در SQL Server

FILLFACTOR درصد پرشدن صفحات سطح برگ را هنگام ساخت یا بازسازی ایندکس تعیین می‌کند. فضای خالی رزروشده می‌تواند Page Splitهای آینده را برای کلیدهای غیرترتیبی کم کند، اما اندازه ایندکس و تعداد خواندن‌ها را افزایش می‌دهد. در این راهنما، FILLFACTOR از تعریف پایه تا سناریوی سازمانی، خطا، Performance و روش اعتبارسنجی پوشش داده می‌شود.

هدف اصلی این تنظیم ایجاد تعادل میان چگالی صفحه، Page Split و هزینه خواندن در الگوی تغییر واقعی جدول است. انتخاب آن باید از یک مسئله قابل اندازه‌گیری شروع شود، نه از نسخه‌برداری تنظیمات سرور دیگر؛ زیرا یک گزینه مفید در بار نوشتاری ممکن است در سامانه خواندنی فقط هزینه ایجاد کند.

این مقاله بخشی از راهنمای جامع گزینه‌های مهم CREATE INDEX و ALTER INDEX در SQL Server است. برای دیدن رابطه این گزینه با Online، Resumable، Compression، Fill Factor، tempdb و تنظیمات Lock به مقاله مادر مراجعه کنید.

فهرست دسترسی سریع

1. بازگشت به راهنمای جامع گزینه‌های مهم ایندکس
2. تعریف و Syntax دقیق
3. پارامترها و پیش‌نیازها
4. ده مثال عملی
5. خطاهای رایج و ملاحظات کارایی
6. FAQ، مصاحبه و چک‌لیست نهایی

FILLFACTOR چیست؟

FILLFACTOR درصد پرشدن صفحات سطح برگ را هنگام ساخت یا بازسازی ایندکس تعیین می‌کند. فضای خالی رزروشده می‌تواند Page Splitهای آینده را برای کلیدهای غیرترتیبی کم کند، اما اندازه ایندکس و تعداد خواندن‌ها را افزایش می‌دهد.

کاربرد حرفه‌ای FILLFACTOR زمانی شکل می‌گیرد که DBA بتواند قبل از تغییر، خط مبنا ثبت کند و پس از آن همان معیارها را دوباره بسنجد. مدت اجرای DDL، CPU، خواندن و نوشتن، رشد Transaction Log، فضای tempdb، Blocking و Wait Typeها مجموعه حداقلی این ارزیابی هستند.

قاعده عملی: FILLFACTOR را فقط وقتی تغییر دهید که مسئله، معیار موفقیت، شرط توقف و مسیر بازگشت مشخص باشد.

Syntax استاندارد

شکل پایه دستور در ادامه آمده است. نام Schema، جدول، ایندکس، ستون‌ها و مقادیر باید با محیط مقصد جایگزین شوند و پشتیبانی نسخه پیش از اجرا کنترل گردد.

CREATE INDEX IX_Name ON dbo.TableName(KeyColumn)
WITH (FILLFACTOR = 90);

پارامترها و حالت‌ها

نوع خروجی و محل مشاهده نتیجه

FILLFACTOR یک تابع Scalar نیست و Return Type ندارد؛ نتیجه آن تغییر رفتار عملیات یا ویژگی ایندکس است. برای بررسی نتیجه از sys.indexes، sys.partitions، sys.index_resumable_operations، DMVهای قفل و انتظار یا Extended Events متناسب با موضوع استفاده کنید.

خروجی DDL موفق فقط نشان می‌دهد Syntax پذیرفته شده است. این خروجی ثابت نمی‌کند که ایجاد تعادل میان چگالی صفحه، Page Split و هزینه خواندن در الگوی تغییر واقعی جدول واقعاً رخ داده؛ اثبات منفعت به اندازه‌گیری قبل و بعد در بار نماینده نیاز دارد.

نحوه کار در موتور SQL Server

هنگام اجرای CREATE INDEX یا ALTER INDEX، موتور ابتدا داده ورودی را می‌خواند، کلیدها را مرتب می‌کند، صفحات B-tree را می‌سازد و تغییر را در Transaction Log ثبت می‌کند. FILLFACTOR یکی از تصمیم‌های همین مسیر را تغییر می‌دهد و ممکن است بر زمان قفل، مسیر I/O، تعداد Worker، چگالی صفحه یا Granularity قفل اثر بگذارد.

Optimizer برای Queryهای عادی از ساختار نهایی استفاده می‌کند، اما گزینه‌های اجرایی عملیات لزوماً در Plan Queryهای کاربر نمایش داده نمی‌شوند. بنابراین تاریخچه Job، متن فرمان، زمان آغاز و پایان، پیام خطا و Snapshot از DMVها باید در سامانه مانیتورینگ نگه‌داری شود.

سازگاری: FILLFACTOR در نسخه‌های متداول SQL Server پشتیبانی می‌شود؛ مقدار 0 و 100 از نظر رفتار یکسان‌اند و ویژگی در sys.indexes ذخیره می‌شود. پیش‌نیازهای Edition، نوع ایندکس، ستون‌های LOB، Partition و محیط Azure نیز ممکن است دامنه استفاده را تغییر دهند.

مثال‌های عملی و قابل اجرا

مثال شماره 1: ساخت ایندکس با فضای آزاد ده درصد

در این سناریو FILLFACTOR مستقیماً هنگام CREATE INDEX اعمال می‌شود تا رفتار پایه آن قابل مشاهده باشد.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (256)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CreatedAt, CustomerId)
INCLUDE (Status)
WITH (FILLFACTOR = 90);

SELECT COUNT_BIG(*) AS RowCount FROM dbo.Demo_FILLFACTOR;
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

صفحات برگ با درصد هدف تعیین‌شده ساخته شدند. روی نسخه و ویرایش مقصد، پشتیبانی گزینه را پیش از اجرای تولیدی کنترل کنید.

مثال شماره 2: بازسازی و بازیابی فضای آزاد صفحات

این مثال نشان می‌دهد چگونه FILLFACTOR روی یک ایندکس موجود و در دستور ALTER INDEX REBUILD استفاده می‌شود.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (384)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CreatedAt, CustomerId);

ALTER INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt ON dbo.Demo_FILLFACTOR
REBUILD WITH (FILLFACTOR = 90);

SELECT name, type_desc
FROM sys.indexes
WHERE object_id = OBJECT_ID(N'dbo.Demo_FILLFACTOR') AND name = N'IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt';
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

Rebuild لاگ‌بر است؛ فضای لاگ، TempDB، CPU و زمان قفل‌های ابتدا و انتها باید پایش شوند.

مثال شماره 3: خواندن fill_factor از کاتالوگ

پس از اعمال گزینه، کاتالوگ یا نمای مرتبط خوانده می‌شود تا به جای حدس، وضعیت قابل مشاهده بررسی شود.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (128)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CreatedAt)
WITH (FILLFACTOR = 90);

SELECT i.name, i.fill_factor AS OptionValue
FROM sys.indexes AS i
CROSS APPLY (SELECT CAST(NULL AS nvarchar(60)) AS data_compression_desc) AS p
WHERE i.object_id = OBJECT_ID(N'dbo.Demo_FILLFACTOR')
  AND i.name = N'IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt';
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

بعضی گزینه‌ها اجرایی و موقت‌اند و در sys.indexes ستون پایدار ندارند؛ موفقیت دستور را با Extended Events و مانیتورینگ نیز ثبت کنید.

مثال شماره 4: ترکیب FILLFACTOR و PAD_INDEX

در محیط واقعی معمولاً چند گزینه هم‌زمان لازم است؛ این نمونه ترکیب سازگار و هدف‌دار را نمایش می‌دهد.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (640)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt)
INCLUDE (Status, Payload)
WITH (FILLFACTOR = 85, PAD_INDEX = OFF, SORT_IN_TEMPDB = ON);

SELECT name, type_desc, fill_factor
FROM sys.indexes
WHERE object_id = OBJECT_ID(N'dbo.Demo_FILLFACTOR') AND name = N'IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt';
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

ترکیب گزینه‌ها باید با Syntax نسخه مقصد سازگار باشد و هر مقدار بر اساس ظرفیت واقعی سرور انتخاب شود.

مثال شماره 5: ایندکس سفارش با کلید GUID

یک جدول شبیه رویدادهای سفارش ساخته می‌شود تا کاربرد گزینه در گزارش و نگهداری سازمانی روشن باشد.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (1000)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (Status, CreatedAt)
INCLUDE (CustomerId)
WITH (FILLFACTOR = 90);

SELECT Status, COUNT_BIG(*) AS OrderCount,
       MIN(CreatedAt) AS FirstEvent, MAX(CreatedAt) AS LastEvent
FROM dbo.Demo_FILLFACTOR
WHERE CreatedAt >= DATEADD(day, -1, SYSUTCDATETIME())
GROUP BY Status
ORDER BY Status;
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

خروجی نمونه قطعی نیست؛ زمان و تعداد ردیف‌ها به سخت‌افزار و داده وابسته است، اما شکل نتیجه و روش ارزیابی ثابت است.

مثال شماره 6: مقایسه مقدار 90 و 100

دو ایندکس با FILLFACTOR و حالت مقابل ساخته می‌شوند تا تفاوت تنظیمات و خروجی کاتالوگ مقایسه شود.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (300)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt_A
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CreatedAt)
WITH (FILLFACTOR = 90);

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt_B
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId)
WITH (FILLFACTOR = 100);

SELECT name, fill_factor, is_padded, allow_row_locks, allow_page_locks
FROM sys.indexes
WHERE object_id = OBJECT_ID(N'dbo.Demo_FILLFACTOR')
  AND name IN (N'IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt_A', N'IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt_B')
ORDER BY name;
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

مقایسه باید در دو اجرای هم‌شرایط انجام شود. Cache گرم، بار هم‌زمان و رشد فایل می‌توانند نتیجه را منحرف کنند.

مثال شماره 7: یافتن ایندکس‌های دارای Fill Factor سفارشی

این Query فرمان نگهداری را از Metadata تولید می‌کند، ولی اجرای فرمان تولیدی باید پس از بازبینی DBA انجام شود.

DECLARE @MinimumPages bigint = 1000;

SELECT QUOTENAME(OBJECT_SCHEMA_NAME(i.object_id)) + N'.' +
       QUOTENAME(OBJECT_NAME(i.object_id)) AS TableName,
       QUOTENAME(i.name) AS IndexName,
       N'ALTER INDEX ' + QUOTENAME(i.name) + N' ON ' +
       QUOTENAME(OBJECT_SCHEMA_NAME(i.object_id)) + N'.' +
       QUOTENAME(OBJECT_NAME(i.object_id)) +
       N' REBUILD WITH (FILLFACTOR = 90);' AS MaintenanceCommand
FROM sys.indexes AS i
JOIN sys.dm_db_partition_stats AS ps
  ON ps.object_id = i.object_id AND ps.index_id = i.index_id
WHERE i.index_id > 0 AND i.is_disabled = 0 AND ps.used_page_count >= @MinimumPages
ORDER BY ps.used_page_count DESC;

ساخت Dynamic SQL به معنی مجوز اجرای خودکار نیست؛ نام‌ها با QUOTENAME ایمن شده‌اند ولی پنجره نگهداری همچنان لازم است.

مثال شماره 8: سنجش چگالی صفحه پس از بار نوشتن

هدف این مثال پایش زنده یا موجودی تنظیمات مرتبط است؛ برای برخی DMVها مجوز VIEW SERVER STATE لازم خواهد بود.

SELECT OBJECT_SCHEMA_NAME(object_id) AS SchemaName,
       OBJECT_NAME(object_id) AS TableName, name, fill_factor, is_padded
FROM sys.indexes
WHERE index_id > 0 AND (fill_factor NOT IN (0, 100) OR is_padded = 1)
ORDER BY fill_factor, name;

DMVها از زمان راه‌اندازی یا پاک‌شدن آمار داده می‌دهند؛ خط مبنا و بازه نمونه‌برداری را همراه خروجی ذخیره کنید.

مثال شماره 9: اصلاح درصد خارج از محدوده

خط رایج به‌صورت Comment نشان داده شده و نسخه درست واقعاً اجرا می‌شود؛ بنابراین کل بلوک قابل اجرا باقی می‌ماند.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (64)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

-- نادرست: WITH (FILLFACTOR = 150)
CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CreatedAt)
WITH (FILLFACTOR = 90);

SELECT N'فرمان اصلاح‌شده با موفقیت اجرا شد' AS ResultMessage;
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

مقادیر ON و OFF کلمه کلیدی هستند، نه رشته یا عدد. برای گزینه‌های درصدی نیز بازه معتبر را رعایت کنید.

مثال شماره 10: مقایسه page_count پیش و پس از Rebuild

مدت Rebuild، تعداد صفحه، چگالی و Fragmentation جمع‌آوری می‌شود تا تصمیم بر اساس اندازه‌گیری باشد.

USE tempdb;
DROP TABLE IF EXISTS dbo.Demo_FILLFACTOR;
CREATE TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR
(
    EventId bigint IDENTITY(1,1) NOT NULL,
    CustomerId int NOT NULL,
    CreatedAt datetime2(3) NOT NULL,
    Status char(1) NOT NULL,
    Payload nvarchar(100) NOT NULL,
    CONSTRAINT PK_Demo_FILLFACTOR PRIMARY KEY CLUSTERED (EventId)
);

INSERT INTO dbo.Demo_FILLFACTOR (CustomerId, CreatedAt, Status, Payload)
SELECT TOP (2048)
       1 + ABS(CHECKSUM(NEWID())) % 100,
       DATEADD(second, -ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)), SYSUTCDATETIME()),
       CASE WHEN ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY (SELECT NULL)) % 4 = 0 THEN 'C' ELSE 'A' END,
       N'داده نمونه برای آزمایش گزینه ایندکس'
FROM sys.all_objects AS a
CROSS JOIN sys.all_objects AS b;

CREATE INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt
ON dbo.Demo_FILLFACTOR (CreatedAt, CustomerId)
WITH (FILLFACTOR = 100);

DECLARE @StartedAt datetime2(3) = SYSDATETIME();
ALTER INDEX IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt ON dbo.Demo_FILLFACTOR
REBUILD WITH (FILLFACTOR = 90);

SELECT DATEDIFF(millisecond, @StartedAt, SYSDATETIME()) AS DurationMs,
       ips.page_count, ips.avg_page_space_used_in_percent,
       ips.avg_fragmentation_in_percent
FROM sys.dm_db_index_physical_stats
(
    DB_ID(), OBJECT_ID(N'dbo.Demo_FILLFACTOR'),
    INDEXPROPERTY(OBJECT_ID(N'dbo.Demo_FILLFACTOR'), N'IX_Demo_FILLFACTOR_CreatedAt', 'IndexId'),
    NULL, 'SAMPLED'
) AS ips;
DROP TABLE dbo.Demo_FILLFACTOR;

یک بار سریع کافی نیست؛ چند تکرار و صدک‌های مدت، CPU و I/O تصویر قابل اتکاتری می‌سازند.

خطاهای رایج

• قرار دادن 70 برای همه ایندکس‌ها بدون اندازه‌گیری Page Split.
• تصور اینکه موتور پس از هر Insert همواره درصد را ثابت نگه می‌دارد.
• کاهش چگالی ایندکس خواندنی و افزایش I/O بدون منفعت نوشتاری.

پیام خطا را با حذف تصادفی گزینه‌ها پنهان نکنید. ابتدا Syntax همان نسخه، وضعیت ایندکس، مجوز ALTER، فضای فایل‌ها، Sessionهای Blocker و قابلیت Online یا Resumable را بررسی کنید؛ سپس نسخه اصلاح‌شده را در محیط آزمایش اجرا کنید.

ملاحظات Performance

• Fill factor پایین‌تر ایندکس را بزرگ‌تر و Cache را کم‌اثرتر می‌کند.
• برای کلید تصادفی مانند GUID ممکن است فضای آزاد کنترل‌شده مفید باشد.
• Rebuild فضای آزاد را دوباره ایجاد می‌کند؛ Reorganize رفتار متفاوتی دارد.

یک تصمیم کارایی خوب هم throughput و هم پایداری را می‌سنجد. ممکن است عملیات کوتاه‌تر شود اما CPU کاربران بالا برود، یا اندازه ایندکس کم شود ولی زمان Rebuild و لاگ افزایش یابد. نتیجه باید با چند معیار و در چند اجرای قابل مقایسه گزارش شود.

بهترین روش‌ها

• از مقدار پیش‌فرض شروع و فقط با شواهد تغییر دهید.
• برای کلیدهای افزایشی، ابتدا مشکل Last-page contention را از Page Split جدا کنید.
• پس از یک چرخه کاری، page_density و leaf_insert_count را دوباره بسنجید.

فرمان نهایی را در Source Control نگه دارید و قبل از تولید، Pre-check نسخه، فضای آزاد، وجود جدول و ایندکس، وضعیت AG یا Replication و طول تراکنش‌های فعال را اجرا کنید. پس از تغییر نیز Query Store، Waitها و خطاهای برنامه را برای یک بازه کافی زیر نظر بگیرید.

کاربرد واقعی در پروژه سازمانی

در یک سامانه سفارش‌گیری، FILLFACTOR نباید جدا از SLA انتخاب شود. تیم پایگاه داده اندازه ایندکس، نرخ Insert و Update، ساعات اوج، ظرفیت tempdb و لاگ و مدت قابل تحمل Blocking را جمع‌آوری می‌کند؛ سپس دو پیکربندی را روی نسخه بازیابی‌شده تولید مقایسه و تنها تغییر برنده را با Rollback Script منتشر می‌کند.

برای سامانه‌های حساس، Canary روی یک جدول یا پارتیشن کم‌ریسک، ثبت Telemetry و توقف خودکار هنگام عبور از آستانه CPU یا Log Used از اجرای کور بهتر است. هدف نگهداری ایندکس زیباتر نیست؛ هدف کاهش هزینه Query بدون لطمه به سرویس است.

سؤالات متداول

FILLFACTOR دقیقاً چه کاری در SQL Server انجام می‌دهد؟

FILLFACTOR رفتار ساخت، بازسازی یا استفاده از ایندکس را در محدوده تعریف‌شده کنترل می‌کند. هدف عملی آن ایجاد تعادل میان چگالی صفحه، Page Split و هزینه خواندن در الگوی تغییر واقعی جدول است و باید همراه با نوع ایندکس، نسخه و بار واقعی تفسیر شود.

چگونه مقدار مناسب برای FILLFACTOR را انتخاب کنیم؟

ابتدا خط مبنای مدت اجرا، CPU، I/O، قفل، Page Count و Waitها را ثبت کنید؛ سپس فقط یک متغیر را در محیط آزمایش تغییر دهید و نتیجه چند اجرای هم‌شرایط را مقایسه کنید.

آیا فعال‌سازی FILLFACTOR برای هر سامانه تجاری سودمند است؟

خیر. سود گزینه به اندازه داده، الگوی خواندن و نوشتن، SLA و سخت‌افزار وابسته است. در سامانه تجاری، هزینه قطعی و ریسک تغییر باید کنار منفعت اندازه‌گیری‌شده قرار گیرد.

هزینه پیاده‌سازی حرفه‌ای FILLFACTOR به چه عواملی وابسته است؟

تعداد پایگاه‌ها، حجم ایندکس‌ها، نیاز به تست بار، طراحی Rollback، مانیتورینگ و پنجره نگهداری بر زمان کار اثر می‌گذارند. مشاوره خوب باید خروجی قابل سنجش و Runbook تحویل دهد.

FILLFACTOR چه تفاوتی با تنظیمات نزدیک خود دارد؟

این گزینه یک مسئله مشخص را هدف می‌گیرد و جایگزین عمومی برای طراحی ایندکس، تنظیم Query یا ظرفیت‌سنجی نیست. جدول مقایسه مقاله مادر کمک می‌کند آن را با Online، Resumable، Compression، Fill Factor و گزینه‌های Lock اشتباه نگیرید.

برای سفارش بررسی و اجرای FILLFACTOR چه اطلاعاتی لازم است؟

نسخه و Edition، DDL جدول و ایندکس، اندازه و رشد، آمار انتظار، Queryهای مهم، SLA و بازه مجاز تغییر لازم است. برای آموزش، مشاوره و انجام پروژه SQL Server می‌توان از شماره 09131253620 هماهنگ کرد.

رایج‌ترین خطا هنگام استفاده از FILLFACTOR چیست؟

رایج‌ترین خطا کپی‌کردن یک مقدار ثابت از محیط دیگر بدون بررسی پیش‌نیاز و محدودیت Syntax است. پیام خطا، Execution Plan، کاتالوگ و وضعیت عملیات را نگه دارید تا علت دقیق قابل بازتولید باشد.

FILLFACTOR چه اثری بر Performance دارد؟

اثر می‌تواند روی CPU، I/O، لاگ، tempdb، حافظه، Blocking یا اندازه ایندکس ظاهر شود. یک شاخص منفرد کافی نیست و بهبود throughput نباید با افزایش خطر قفل یا زمان بازیابی معاوضه پنهان شود.

Best Practice استفاده از FILLFACTOR چیست؟

تغییر را نسخه‌بندی کنید، پیش‌بررسی و شرط توقف بنویسید، معیار موفقیت داشته باشید، ابتدا روی داده نماینده آزمایش کنید و پس از اجرا نیز خروجی DMVها و Query Store را با خط مبنا مقایسه کنید.

FILLFACTOR با کدام نسخه‌های SQL Server سازگار است؟

FILLFACTOR در نسخه‌های متداول SQL Server پشتیبانی می‌شود؛ مقدار 0 و 100 از نظر رفتار یکسان‌اند و ویژگی در sys.indexes ذخیره می‌شود.

سؤالات مصاحبه SQL Server

در مصاحبه چگونه FILLFACTOR را در یک جمله تعریف می‌کنید؟

تعریف باید مسئله هدف، محدوده اثر و مهم‌ترین هزینه جانبی را هم‌زمان بیان کند؛ پاسخ صرفاً حفظ Syntax امتیاز کامل ندارد.

برای اثبات نیاز به FILLFACTOR کدام شواهد را جمع می‌کنید؟

DMVهای مرتبط، Wait Statistics، اندازه و چگالی صفحه، نرخ تراکنش، مدت عملیات، فضای لاگ و tempdb و محدودیت SLA باید در یک بازه نماینده ثبت شوند.

اگر اجرای FILLFACTOR باعث افت سرویس شد چه می‌کنید؟

ابتدا شرط توقف یا Pause تعریف‌شده در Runbook اجرا می‌شود، سپس وضعیت تراکنش و Rollback پایش و تغییر با نسخه قبلی مقایسه می‌گردد؛ تصمیم بداهه وسط رخداد مناسب نیست.

چرا تست روی جدول کوچک کافی نیست؟

رقابت قفل، فشار حافظه، موازی‌سازی، رشد فایل و شکل Plan در مقیاس کوچک ظاهر نمی‌شوند؛ داده و هم‌زمانی آزمایش باید به تولید نزدیک باشد.

چگونه موفقیت FILLFACTOR را گزارش می‌کنید؟

خط مبنا، مقدار تغییر، بازه آزمایش، معیارهای قبل و بعد، خطاها و تصمیم نهایی در یک گزارش قابل تکرار ثبت می‌شود.

آیا می‌توان FILLFACTOR را در Job نگهداری به‌صورت ثابت قرار داد؟

فقط پس از تعیین شروط نسخه، اندازه، بار، فضای آزاد و سیاست خطا. Job حرفه‌ای باید Idempotent، قابل مشاهده و دارای مسیر توقف ایمن باشد.

چک‌لیست نهایی

• نسخه، Edition، نوع ایندکس و پشتیبانی Syntax کنترل شده است.
• خط مبنای CPU، I/O، Wait، Blocking، اندازه و مدت ثبت شده است.
• فضای Data، Log و tempdb و تنظیم Autogrowth کافی است.
• Query روی داده و هم‌زمانی نماینده تولید آزمایش شده است.
• شرط توقف، Rollback یا PAUSE و مالک تصمیم مشخص است.
• خروجی کاتالوگ و DMV پس از اجرا با مقدار هدف مقایسه می‌شود.
• Job نگهداری، مانیتورینگ و مستندات با تغییر هماهنگ شده‌اند.

خدمات برنامه‌نویسی و پایگاه داده

برنامه‌نویسی اصفهان، قبول سفارش‌های برنامه‌نویسی و پایگاه داده، انجام پروژه، آموزش برنامه‌نویسی و آموزش SQL Server با شماره 09131253620 ارائه می‌شود. پیش از هر تغییر تولیدی، ارزیابی فنی و دامنه کار مکتوب دریافت کنید.

جمع‌بندی

FILLFACTOR ابزاری برای ایجاد تعادل میان چگالی صفحه، Page Split و هزینه خواندن در الگوی تغییر واقعی جدول است، اما مقدار درست آن از داده و اندازه‌گیری به دست می‌آید. Syntax را همراه پیش‌نیازهای نسخه اجرا کنید، هزینه CPU، I/O، Log، tempdb و Lock را ببینید و تغییر را قابل بازگشت نگه دارید.

برای مقایسه این گزینه با ده تنظیم مهم دیگر، مقاله جامع گزینه‌های مهم ایندکس در SQL Server را بخوانید.