آموزش جامع Azure Monitor برای SQL Server و Azure SQL با مثال‌های عملی SQL Server

Azure Monitor یکی از ابزارها یا قابلیت‌های مهم اکوسیستم Microsoft SQL Server برای تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure است. این مقاله از تعریف پایه آغاز می‌کند و سپس به ساخت خط مبنا، خواندن خروجی، کنترل سربار و تبدیل مشاهده فنی به اقدام قابل سنجش می‌رسد. تمام مثال‌ها برای همین موضوع طراحی شده‌اند تا متن با مقاله‌های دیگر مجموعه هم‌پوشانی محتوایی نداشته باشد.

منبع اصلی داده در این موضوع «Azure Metrics، Diagnostic Settings، Log Analytics و Activity Log» است و خروجی‌های شاخص آن شامل DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query می‌شود. بنابراین پیش از فعال‌سازی ابزار باید پرسش عملکردی مشخص باشد؛ برای نمونه، آیا تیم در پی هشدار CPU بالا است یا می‌خواهد پایش فضای ذخیره‌سازی را ارزیابی کند؟

مسیر دسترسی سریع مقاله Azure Monitor: بازگشت به راهنمای ابزارهای گرافیکی و خارجی پایش عملکرد SQL Server.

تعریف و جایگاه Azure Monitor

جایگاه Azure Monitor در چرخه عیب‌یابی بین مشاهده، تفسیر و اقدام قرار می‌گیرد. مشاهده خام تنها می‌گوید چه چیزی رخ داده است؛ تفسیر باید آن رخداد را با ظرفیت سرور، الگوی مصرف و تغییرات نرم‌افزار مرتبط کند؛ اقدام نیز باید فرضیه‌ای قابل بازگشت داشته باشد. این ابزار برای تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure مناسب است، اما به‌تنهایی علت ریشه‌ای را تضمین نمی‌کند.

در یک فرایند حرفه‌ای، ابتدا بازه زمانی و معیار موفقیت ثبت می‌شود. سپس داده از Azure Metrics، Diagnostic Settings، Log Analytics و Activity Log جمع‌آوری می‌گردد و شاخص‌هایی مانند DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query کنار هم قرار می‌گیرند. اگر نتیجه با تجربه کاربران سازگار نبود، باید از ابزار مکمل در لایه سیستم‌عامل، موتور داده یا برنامه کاربردی کمک گرفت.

تصویر نخست، معماری اختصاصی Azure Monitor را از منبع داده تا خروجی‌های قابل استفاده برای هشدار CPU بالا نشان می‌دهد.

نحو و الگوی خواندن داده در Azure Monitor

همه قابلیت‌های Azure Monitor یک دستور واحد ندارند، اما Query زیر نقطه شروع عملی برای مشاهده بخشی از داده مرتبط است. آن را ابتدا در محیط آزمایش اجرا کنید و نام پایگاه، مجوزها و نسخه موتور را با شرایط واقعی تطبیق دهید.

-- نمونه 1 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT GETUTCDATE() AS metric_time,AVG(avg_cpu_percent) AS avg_cpu_percent,MAX(storage_percent) AS max_storage_percent FROM sys.dm_db_resource_stats WHERE end_time>=DATEADD(minute,-15,GETUTCDATE());

ده مثال عملی و غیرتکراری برای Azure Monitor

مثال 1: ساخت خط مبنای اولیه با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 1 روی موضوع «هشدار CPU بالا» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 1 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT GETUTCDATE() AS metric_time,AVG(avg_cpu_percent) AS avg_cpu_percent,MAX(storage_percent) AS max_storage_percent FROM sys.dm_db_resource_stats WHERE end_time>=DATEADD(minute,-15,GETUTCDATE());

نکته فنی نمونه 1 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره تحلیل اتصال‌های ناموفق تصمیم بگیرید.

مثال 2: تحلیل داده نمونه در محیط آزمایش با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 2 روی موضوع «پایش فضای ذخیره‌سازی» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 2 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT TOP (20) end_time,avg_cpu_percent,avg_data_io_percent,avg_log_write_percent,max_worker_percent FROM sys.dm_db_resource_stats ORDER BY end_time DESC;

نکته فنی نمونه 2 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره ساخت Workbook عملیاتی تصمیم بگیرید.

مثال 3: استفاده در گزارش روزانه با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 3 روی موضوع «تحلیل اتصال‌های ناموفق» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 3 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT TOP (20) start_time,end_time,avg_cpu_percent,avg_data_io_percent FROM sys.resource_stats ORDER BY end_time DESC;

نکته فنی نمونه 3 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره هم‌بستگی رخداد Azure با Query تصمیم بگیرید.

مثال 4: اعمال فیلتر هدفمند با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 4 روی موضوع «ساخت Workbook عملیاتی» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 4 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT COUNT(*) AS active_sessions FROM sys.dm_exec_sessions WHERE is_user_process=1;

نکته فنی نمونه 4 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره هشدار CPU بالا تصمیم بگیرید.

مثال 5: ترکیب با نمای سیستمی مکمل با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 5 روی موضوع «هم‌بستگی رخداد Azure با Query» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 5 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT TOP (20) wait_type,wait_time_ms,waiting_tasks_count FROM sys.dm_db_wait_stats ORDER BY wait_time_ms DESC;

نکته فنی نمونه 5 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره پایش فضای ذخیره‌سازی تصمیم بگیرید.

تصویر دوم، جریان اجرای Azure Monitor را از دریافت ورودی تا تولید مشاهده قابل مقایسه برای تحلیل اتصال‌های ناموفق ترسیم می‌کند.

مثال 6: بررسی نبود داده یا مقدار NULL با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 6 روی موضوع «هشدار CPU بالا» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 6 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT TOP (20) rs.avg_duration,rs.avg_cpu_time,rs.count_executions,p.query_id FROM sys.query_store_runtime_stats AS rs JOIN sys.query_store_plan AS p ON p.plan_id=rs.plan_id ORDER BY rs.avg_duration DESC;

نکته فنی نمونه 6 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره تحلیل اتصال‌های ناموفق تصمیم بگیرید.

مثال 7: آزمون وضعیت مرزی و بار غیرمعمول با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 7 روی موضوع «پایش فضای ذخیره‌سازی» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 7 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT DATABASEPROPERTYEX(DB_NAME(),'Edition') AS edition,DATABASEPROPERTYEX(DB_NAME(),'ServiceObjective') AS service_objective;

نکته فنی نمونه 7 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره ساخت Workbook عملیاتی تصمیم بگیرید.

مثال 8: سناریوی عملیاتی سازمانی با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 8 روی موضوع «تحلیل اتصال‌های ناموفق» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 8 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT name,state_desc,size*8.0/1024 AS size_mb,max_size FROM sys.database_files;

نکته فنی نمونه 8 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره هم‌بستگی رخداد Azure با Query تصمیم بگیرید.

مثال 9: نمایش روش اشتباه و نسخه اصلاح‌شده با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 9 روی موضوع «ساخت Workbook عملیاتی» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود. روش اشتباه، اجرای پایش بدون فیلتر و بدون تعیین مدت است؛ نسخه اصلاح‌شده Query را محدود می‌کند تا داده مرتبط با Azure Monitor استخراج شود.

-- نمونه 9 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT TOP (20) event_time,event_type,event_subtype,event_count FROM sys.event_log ORDER BY event_time DESC;

نکته فنی نمونه 9 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره هشدار CPU بالا تصمیم بگیرید.

مثال 10: کنترل کارایی و هزینه پایش با Azure Monitor

در این سناریوی اختصاصی، هدف آن است که تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure به شکلی قابل اندازه‌گیری بررسی شود. نمونه شماره 10 روی موضوع «هم‌بستگی رخداد Azure با Query» تمرکز دارد و خروجی آن برای تصمیم‌گیری عملیاتی استفاده می‌شود.

-- نمونه 10 اختصاصی Azure Monitor
        SELECT GETUTCDATE() AS heartbeat_utc,DB_NAME() AS database_name,@@SPID AS monitor_session;

نکته فنی نمونه 10 در Azure Monitor آن است که نتیجه نباید جدا از بازه زمانی، بار جاری و پیکربندی سرور تفسیر شود. برای جلوگیری از نتیجه‌گیری شتاب‌زده، مقدار به‌دست‌آمده را با یک نمونه پیشین مقایسه کنید و سپس درباره پایش فضای ذخیره‌سازی تصمیم بگیرید. در محیط پرترافیک، ابتدا هزینه خود ابزار را بسنجید؛ زیرا ارسال همه دسته‌های Log بدون سیاست نگهداری می‌تواند هزینه پایش را افزایش دهد.

خطاهای رایج در کار با Azure Monitor

• در Azure Monitor، جمع‌آوری داده بدون سؤال مشخص خروجی حجیمی می‌سازد که هیچ تصمیمی را پشتیبانی نمی‌کند.
• نادیده گرفتن هشدار اصلی این ابزار: ارسال همه دسته‌های Log بدون سیاست نگهداری می‌تواند هزینه پایش را افزایش دهد.
• در تحلیل Azure Monitor، مقایسه دو بازه با حجم Workload متفاوت نتیجه بهبود یا افت را مخدوش می‌کند.
• پس از مشاهده Azure Monitor، اعمال تغییر مستقیم در تولید بدون Baseline و معیار Rollback خطرناک است.
• تفسیر Azure Monitor با تمرکز روی یک عدد و حذف زمینه‌هایی مانند Wait، I/O، Lock و رفتار برنامه ناقص می‌ماند.

ملاحظات کارایی و بهترین روش‌ها در Azure Monitor

هزینه پایش باید بخشی از طراحی باشد. برای Azure Monitor دامنه داده را به رویداد، Database، Session یا بازه لازم محدود کنید. نرخ تولید داده را در پنج دقیقه نخست اندازه بگیرید؛ اگر رشد خروجی از انتظار بیشتر بود، فیلتر یا فاصله نمونه‌برداری را اصلاح کنید. نتیجه معتبر زمانی ایجاد می‌شود که خود ابزار باعث تغییر محسوس در رفتار Workload نشود.

بهترین روش، ایجاد دفترچه تصمیم است: پرسش اولیه، زمان جمع‌آوری، نسخه SQL Server، تغییرات اخیر، معیارهای DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query، تفسیر، اقدام و نتیجه پس از اقدام ثبت شوند. برای سناریوی ساخت Workbook عملیاتی بهتر است داده قبل و بعد از تغییر با یک بار کاری مشابه مقایسه شود.

تصویر سوم، تصمیم فنی میان Baseline، مشاهده، هشدار Performance و Best Practice را برای Azure Monitor و سناریوی هم‌بستگی رخداد Azure با Query خلاصه می‌کند.

سؤالات متداول اختصاصی Azure Monitor

پرسش 1: Azure Monitor دقیقاً چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟

در زمینه Azure Monitor، این ابزار برای تجمیع Metric، Log، Alert و Dashboard در محیط Azure طراحی شده است و داده را از Azure Metrics، Diagnostic Settings، Log Analytics و Activity Log می‌گیرد. ارزش اصلی آن زمانی آشکار می‌شود که نتیجه با خط مبنا و هدف کسب‌وکار مقایسه شود.

پرسش 2: برای شروع کار با Azure Monitor چه پیش‌نیازی لازم است؟

در زمینه Azure Monitor، دسترسی مشاهده DMVها یا مجوز مناسب ابزار، تعیین بازه پایش و شناخت بار عادی سامانه لازم است. پیش از اجرا نیز باید مشخص شود کدام‌یک از خروجی‌های «DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query» واقعاً اهمیت دارد.

پرسش 3: آیا Azure Monitor برای پروژه تجاری کوچک هم ارزش دارد؟

در زمینه Azure Monitor، بله، اما دامنه جمع‌آوری باید متناسب با اندازه سامانه باشد. در پروژه کوچک می‌توان از یک سناریوی محدود مانند هشدار CPU بالا شروع کرد و تنها در صورت نیاز جزئیات بیشتری ثبت کرد.

پرسش 4: چگونه خروجی Azure Monitor به کاهش هزینه عملیاتی کمک می‌کند؟

در زمینه Azure Monitor، با شناسایی دقیق منبع مصرف یا رگرسیون، تیم از تغییرات حدسی دور می‌شود. این موضوع زمان عیب‌یابی، ریسک توقف سرویس و هزینه تهیه سخت‌افزار بدون ضرورت را کاهش می‌دهد.

پرسش 5: Azure Monitor با ابزارهای نزدیک چه تفاوتی دارد؟

در زمینه Azure Monitor، تمایز اصلی در منبع داده و عمق تحلیل است؛ این موضوع بر Azure Metrics، Diagnostic Settings، Log Analytics و Activity Log تکیه دارد، در حالی که ابزار دیگر ممکن است فقط نمای لحظه‌ای یا گزارش سطح سیستم‌عامل ارائه کند.

پرسش 6: برای پیاده‌سازی حرفه‌ای Azure Monitor چه خدماتی مفید است؟

در زمینه Azure Monitor، طراحی Baseline، انتخاب فیلتر، ساخت گزارش، تحلیل خروجی و مستندسازی اقدام اصلاحی از خدمات رایج مشاوره SQL Server هستند. این مراحل باید با نیاز واقعی پروژه هماهنگ شوند.

پرسش 7: رایج‌ترین خطا هنگام استفاده از Azure Monitor چیست؟

در زمینه Azure Monitor، رایج‌ترین خطا تفسیر یک نمونه منفرد بدون زمینه است. همچنین باید به این هشدار توجه شود که ارسال همه دسته‌های Log بدون سیاست نگهداری می‌تواند هزینه پایش را افزایش دهد.

پرسش 8: اثر Performance خود Azure Monitor چگونه کنترل می‌شود؟

در زمینه Azure Monitor، رویدادها یا Counterها را محدود، مدت جمع‌آوری را مشخص و حجم خروجی را اندازه‌گیری کنید. سپس مصرف CPU، I/O و فضای ذخیره‌سازی ابزار را جدا از Workload اصلی ثبت کنید.

پرسش 9: بهترین روش عملی برای Azure Monitor چیست؟

در زمینه Azure Monitor، با یک پرسش مشخص مانند «پایش فضای ذخیره‌سازی» شروع کنید، داده حداقلی لازم را جمع‌آوری کنید، نتیجه را با Baseline بسنجید و اقدام اصلاحی را همراه با معیار بازگشت ثبت کنید.

پرسش 10: سازگاری نسخه‌ای Azure Monitor را چگونه بررسی کنیم؟

در زمینه Azure Monitor، قابلیت‌ها و نام DMVها میان نسخه‌های SQL Server، Azure SQL و SSMS می‌توانند تفاوت داشته باشند. قبل از اجرای اسکریپت در تولید، آن را روی همان Edition و Compatibility Level آزمایش کنید.

سؤالات مصاحبه درباره Azure Monitor

1. توضیح دهید چرا Azure Monitor برای هشدار CPU بالا مناسب است.
2. چگونه سربار Azure Monitor را در یک سرور پرترافیک اندازه‌گیری می‌کنید؟
3. بین خروجی‌های DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query کدام معیار را برای تشخیص اولیه انتخاب می‌کنید و چرا؟
4. اگر داده Azure Monitor با تجربه کاربر ناسازگار باشد، چه منابع مکملی را بررسی می‌کنید؟
5. یک برنامه بازگشت برای تغییری که بر اساس Azure Monitor پیشنهاد شده طراحی کنید.

چک‌لیست نهایی Azure Monitor

• در Azure Monitor پرسش پایش برای هشدار CPU بالا نوشته شده است.
• برای Azure Monitor مجوز دسترسی به Azure Metrics، Diagnostic Settings، Log Analytics و Activity Log بررسی شده است.
• بازه زمانی و حجم خروجی Azure Monitor محدود شده است.
• برای Azure Monitor حداقل دو معیار از DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query ثبت شده است.
• تأثیر Azure Monitor بر CPU، I/O و فضای دیسک سنجیده شده است.
• اقدام اصلاحی مبتنی بر Azure Monitor و برنامه بازگشت مستند شده است.

جمع‌بندی آموزش Azure Monitor

Azure Monitor زمانی بیشترین ارزش را دارد که برای یک مسئله محدود مانند هشدار CPU بالا به کار رود و خروجی آن با Baseline سنجیده شود. داده‌های DTU یا vCore Metric، CPU، Storage، Connection، Alert و Log Query باید در کنار زمینه Workload تفسیر شوند. با رعایت فیلتر، زمان‌بندی و کنترل سربار می‌توان از این قابلیت برای تصمیم‌های قابل دفاع در SQL Server استفاده کرد.

برای مقایسه Azure Monitor با تمام گزینه‌های مجموعه، راهنمای جامع ابزارهای گرافیکی و خارجی عملکرد SQL Server را مطالعه کنید.