مشاور شما در زمینه پروژه های برنامه نویسی
و مهندسی نرم افزار
09131253620
همیشه در دسترس
(حتی روزهای تعطیل)
 
جستجو در پروژه های وب سایت
صفحه اصلی    |    جستجو در پروژه ها    |    درخواست نمونه پروژه    |    ثبت نام در وب سایت    |    ورود به حساب کاربری    |    سوالات قبل و بعد از خرید    |    درخواست استخدام    |     ارتباط با ما     |    نقشه وب سایت     
مشاهده جزئیات پروژه
>>>>مشاهده سایر پایان نامه های رشته تاریخ >>>>

>>>> مشاهده پایان نامه ها به تفکیک رشته >>>>

>>>> مشاهده لیست کامل لیست انواع پایان نامه ها <<<<


 
  خرید
کد پروژه: PA-200575
موضوع پروژه:

بررسی بیوگرافی خاندان ابی وقاص و نقش آنها در تحولات مهم تاریخ اسلام در مقاطع مختلف

گروه پروژه: لیست انواع پایان نامه ها
تعداد مشاهدات: 764
قیمت: 91000 (قیمت به ریال)
قالب فایل: Word
تعداد صفحات: 142
شرح پروژه:
فهرست مطالب
1ـ طرح‌ موضوع‌ 7
2ـ اهميت موضوع‌ و علت انتخاب آن 7
3ـ سابقه‌ي‌ پژوهش‌ 7
4ـ سؤال‌ اصلي‌ پژوهش‌ 8
5ـ فرضيه‌ پژوهش‌ 8
فرضيه‌ اصلي‌: 8
6ـ مفاهيم‌ و متغيرها 8
الف‌) مفاهيم‌ 8
ب‌) متغيرها 8
7ـ سوالات فرعي‌ 9
8ـ مفروضات‌ تحقيق‌ 9
9ـ روش‌ پژوهش‌ 9
10ـ سازماندهي‌ پژوهش‌ 10
معرفي‌ و نقد منابع‌ 10
2ـ واقدي؛‌ مغازي‌ (متوفي‌ 207ه‍) 11
3ـ نصر بن‌ مزاحم‌ منقري؛‌ وقعه‌ الصّفين‌ (متوفي‌.212ه‍) 12
4ـ محمد بن‌ سعد كاتب‌ واقدي‌؛ طبقات‌ الكبري‌ (متوفي‌ 230ه‍) 12
5ـ ابن‌ اعثم‌ كوفي‌؛ الفتوح‌(متوفي نيمه اول قرن چهارم) 12
6ـ ابوحنيفه‌ احمدبن‌ داوود دينوري؛‌ اخبار الطّوال‌ (متوفي‌. 282 ه‍‌) 13
7ـ تاريخ‌ يعقوبي‌ (متوفي. 284 ه‍‌) 13
8ـ محمدبن‌ جرير طبري‌؛ تاريخ‌ الرسل‌ والملوك‌ (متوفي. 310 ه‍) 13
9ـ علي‌ بن‌ الحسين‌ مسعودي‌؛ مروج‌ الذهب‌ (متوفي‌.346 ه‍‌) 14
10ـ ابن‌ قتيبه‌ مروزي‌ دينوري‌؛ «الامامه‌ و السياسه» (متوفي‌. 276ه‍) 15
11ـ بلاذري‌؛ انساب‌ الاشراف‌ (متوفي‌.279 ه‍‌) 15
12ـ ابن ابي‌ الحديد؛ شرح‌ نهج‌ البلاغه‌، (متوفي. 665 ه‍‌) 15
نقش شخصيت در تاريخ 18
عوامل‌ بروز استعدادهاي‌ خاص‌ 22
ديدگاه‌ ويلفردو پاره‌ تو در خصوص‌ نخبگان‌ 23
جمع‌ بندي‌ 26
سعد در دوران‌ مكي‌ 28
مدخل 29
صحابه رسول خدا(ص) كيست؟ 29
صحابه‌ از ديدگاه‌ قرآن‌ 29
ترجمه‌ آيات: 29
مهاجر، انصار و تابعان‌ و صفات‌ برجسته‌ هر كدام‌ از ديد قرآن‌: 30
صحابه‌ از ديدگاه‌ اهل‌ سنت‌ 31
صحابه‌ از ديدگاه‌ عقل‌، شيعه‌، تاريخ‌ 32
گفتار اول: پيشينة‌خانوادگي و شغل سعد 34
1-‌ نسب‌ سعدبن ابي وقّاص 34
2-‌ شغل سعد بن ابي وقّاص 34
گفتار دوم: بعثت پيامبر(ص) 36
1-‌ دعوت‌ سرّي‌ 36
2-‌ اسلام‌ سعد و اولين‌ مسلمانان‌ 36
گفتار سوم: ‌دعوت آشكار 38
1-‌ علني‌ شدن‌ دعوت‌ پيامبر(ص) و آغاز مشكلات 38
2-‌ سعد و اولين‌ درگيري‌ با مشركين‌ 39
3-‌ سعد و مهاجرت به حبشه‌ 40
4-‌ ‌سعد و شعب‌ ابي‌ طالب‌ 40
5-‌ هجرت به‌ يثرب‌ 41
مدخل 44
تشكيل‌ حكومت‌ اسلامي‌ 44
گفتار اول: نقش‌ سعد در سريه‌ها و غزوات بزرگ 45
1-‌ سريه‌ها 45
الف) سريه‌ عبيده‌ بن‌ حارث‌ 45
ب) فرماندهي‌ سعد در سريه‌ خرار 46
ج) حضور سعد در سريه‌ عبدالله‌ بن‌ جحش‌ 46
2-‌ سعد در غزوات بزرگ 47
الف) بدر 47
ب) سعد در غزوه‌ احد 48
ج) شركت‌ سعد ابي‌ وقّاص‌ در ديگر جنگها 49
گفتار دوم: نكات پايان اين فصل 51
نكته‌ (2) بيماري‌ سعد و دعاي‌ پيامبر(ص) در حق‌ وي‌: 51
نكته‌ (3) كتابت‌ سعد: 52
نكته‌ (4) خرده‌گيري‌ سعد از رسول خدا(ص): 52
نكته‌ (5) سعد در سپاه‌ اسامه‌: 53
جمع‌ بندي‌ فصل‌ : 54
گفتار اول: دوران‌ خلافت‌ ابوبكر 57
گفتار دوم‌: سعد در دوران‌ خلافت‌ عمر بن‌ خطاب‌ 59
1-‌ اوضاع‌ سياسي‌ اجتماعي‌ ايران‌ 59
2-‌ انتخاب‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ براي‌ فرماندهي‌ جبهه‌ عراق‌ 60
3-‌ نبرد قادسيه‌ 63
4-‌ نكوهش‌ سعد توسط‌ سربازان‌ سپاه‌ كوفه‌ 65
5-‌ جنگ‌ جلولاء و دومين‌ شكست‌ يزدگرد از سعد ابي‌ وقّاص‌ 66
6-‌ سعد و بناي‌ كوفه‌ 66
7-‌ قصر سعد در كوفه‌ سوزاندن‌ درب‌ آن‌ به‌ فرمان‌ عمر 67
8-‌ امارت‌ سعد بر كوفه‌ 68
9-‌ بركناري‌ سعد توسط‌ عمر 68
10-‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ در مسايل سياسي 70
الف) سعد در شوراي شش نفره 70
ب) متهم شدن سعد به مشاركت در قتل عمربن خطاب 73
گفتار سوم: سعد در دوره‌ عثمان‌ 75
1-‌‌ امارت‌ دوباره‌ سعد بر كوفه‌ و بركناري‌ پس‌ از يكسال‌ 75
2-‌‌ روي‌ آوردن‌ صحابه‌ به‌ جمع‌ آوري‌ مال‌ از دوره‌ عثمان 76
3-‌ شورش‌ عليه‌ عثمان‌ و نقش‌ كمرنگ‌ سعد در مهار آن‌ 78
گفتار چهارم: سعد در زمان‌ خلافت‌ اميرالمؤمنين‌ علي‌ بن‌ ابي‌ طالب‌ (ع‌) 80
1-‌ اوضاع‌ سياسي‌، اجتماعي‌ اين‌ دوره‌ 80
2-‌ شكل‌گيري‌ حزب‌ قاعدين‌ 82
3- نظر حضرت‌ علي‌ (ع‌) در مورد قاعدين‌ 83
4-‌‌ سعد و موضع‌ وي‌ در جريان‌ حكميت‌ 85
5-‌ دستور قطع‌ شدن‌ حقوق‌ سعد از بيت‌ المال‌ 87
گفتار اول‌ :بيعت‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ با معاويه‌ 89
گفتار دوم‌: دفاع‌ سعد از اميرالمؤمنين‌ (ع‌) در حضور معاويه‌ 91
گفتار سوم: مرگ‌ سعد ابي‌ وقّاص‌ 94
مدخل 97
شيعه‌ اميرالمؤمنين كيست‌؟ 97
گفتار اول‌: نسب‌ و اسلام‌ هاشم‌ بن‌ عقبه‌ بن‌ ابي‌ وقّاص‌ 98
1ـ نسب‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ 98
2ـ اسلام‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ 98
گفتار دوم‌: هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و فتوحات‌ شام‌ و عراق‌ 100
1ـ جبهة‌ شام‌ 100
2ـ جبهه‌هاي ايران 101
گفتار سوم‌: هاشم‌ بن‌ عتبه‌ در عهد خلافت‌ علي‌ (ع‌) 103
1ـ بيعت‌ با علي‌ (ع‌) 103
2ـ جنگ‌ جمل‌ 103
3ـ جنگ‌ صفين‌ 105
4ـ شهادت‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابي‌ وقّاص‌: 109
مدخل: 114
عمربن‌ سعد شيعه‌ آل‌ ابي‌ سفيان‌ 114
گفتار اول: عمربن‌ سعد پيش‌ از وقايع كربلا 115
1ـ عمربن‌ سعد و فتوحات‌ عراق‌ همراه‌ پدر 115
2ـ عمربن‌ سعد در صفين‌ 115
3ـ عمربن‌ سعد و واقعه‌ شهادت‌ حجربن‌ عدي‌ 117
4ـ عمربن‌ سعد و امارت‌ مكه‌ توسط‌ يزيد 118
5ـ خيانت‌ عمربن‌ سعد در افشاي‌ وصيت‌ مسلم‌ بن‌ عقيل‌ 118
گفتار دوم‌ : عمربن‌ سعد و فاجعه‌ كربلا 120
1ـ امارت‌ ري‌ با كشتن‌ حسين‌(ع‌) و شب‌ ترديد 120
2ـ ورود عمربن‌ سعد به‌ كربلا 123
3ـ ملاقات‌ امام‌ حسين‌(ع‌) و عمربن‌ سعد 124
5ـ آغاز جنگ‌ 126
6ـ شهادت‌ امام‌ حسين‌ (ع‌) 128
گفتار سوم‌: سرانجام‌ عمربن‌ سعد 129
1ـ قيام‌ مختار و كشته شدن‌ عمربن‌ سعد و فرزندش‌ 129
2ـ ارسال‌ سرها به‌ مدينه‌ 131
خلاصه‌ و نتيجه‌گيري‌ 133
منابع و مأخذ 137
ب: فارسي (ترجمه شده) 138
2- مآخذ پژوهشي 139
 
مقدمه‌:
طرح‌ تحقيق‌، معرفي‌ و نقد منابع‌
طرح‌ تحقيق‌ 
1ـ طرح‌ موضوع‌ 
يكي‌ از دوران‌هاي‌ حساس‌ تاريخ‌ جهان‌، عصر بعثت‌ و نبوت‌ آخرين‌ پيامبر خدا حضرت محمد بن عبدالله (ص) است. مردي كه‌ توانست‌ انسان‌ هايي‌ را پرورش‌ داده‌، بر روند تاريخ‌ تأثير گذارد و مسير آن‌ راتغيير دهد. در راستا بررسي‌ زندگاني‌ برخي‌ از اين‌ كارگزاران‌ و همراهان خواندني‌ و قابل‌ بررسي‌است‌ كه‌‌ از ميان آن‌ها سعد ابي‌ وقّاص‌، فرزندش‌ عمربن سعد و پسر برادرش‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ ابن‌ابي‌ وقّاص‌ هستند كه زندگي پرفراز و نشيبي دارند. از آنجايي‌ كه‌ پدر در زمان‌ رسول خدا(ص) از مسلمانان‌ اوليه‌ بوده‌ و يكي از اصحاب بشمار مي‌رود و پس‌ ازرحلت‌ آن حضرت تغييراتي‌ هر چند به‌ مرور در اين خانواده بوجود آمده‌ تا جايي‌ كه‌ فرزندش‌عمربن‌ سعد فرمانده‌ سپاهي‌ است‌ كه‌ امام حسين‌(ع‌) نوه‌ همان‌ پيامبر(ص) را با وضع‌فجيعي‌ به‌ شهادت‌ مي‌رسانند اما از سوئي ديگر و پسربرادرش‌ هاشم‌ كه‌ از پدري‌ كافر بوده‌ از شيعيان‌مخلص‌ علي‌ (ع‌) مي‌شود. پژوهش‌ حاضر بررسي‌ فراز و فرودهاي‌ اين‌ خانواده‌ درتحولات‌ قرن‌ اول‌ هجري‌ است‌. 
2ـ اهميت‌ موضوع‌ و علت انتخاب آن 
بررسي بيوگرافي خاندان ابي وقاص كه در تحولات مهم تاريخ اسلام و مقاطع مختلف آن نقش ايفا نمودند باعث شده است كه براي فهم اين تحولات پژوهشي  ترتيب داده شده  و ضمن بررسي بيوگرافي اين خاندان و نقش و جايگاه آنان را در تاريخ اسلام مشخص شود.
3ـ سابقه‌ي‌ پژوهش‌ 
با توجه‌ به‌ دوره‌ زندگاني‌ اين‌ اشخاص‌ كه‌ با صدر اسلام‌ همزمان‌ است‌  در منابع‌اصلي‌ تاريخ‌ اسلام‌ به‌ صورت‌ پراكنده‌ مطالبي‌ ياد مي‌شود و پژوهش‌ هايي‌ صورت‌ گرفته‌ اما به نظر مي‌رسد تاكنون به‌ طور مستقل‌ اين‌ موضوع‌ با چنين‌ طرح‌ سوالي‌ مورد تحقيق‌ و بررسي‌ قرار نگرفته‌است‌. به‌ همين‌ علت تلاش‌ مي‌شود اين‌ پژوهش‌ با استفاده‌ از منابع‌ اصلي‌ و بررسي پژوهش‌‌هاي پراكنده‌ي‌ كه‌ موجود است‌، سعي شده كه به‌ اين‌ سوال‌ پاسخ‌ داده‌ شود. 
4ـ سؤال‌ اصلي‌ پژوهش‌ 
به طور قطع همه صحابه‌ و كارگزاران‌ بزرگ‌ رسول خدا(ص) يكسان نبوده‌اند بلكه برخي از آنها تأثيرات‌ و نقش‌ مثبت‌ و احياناًبعضي‌ از آنها نيز نقش‌ منفي‌ ايفا نموده‌اند. در اين‌ پژوهش‌ سوال‌ اصلي‌ اين‌ است‌: 
نقش‌ خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ در تحولات سياسي، اجتماعي تاريخ‌ اسلام‌ چه‌ بوده است‌؟ 
5ـ فرضيه‌ پژوهش‌ 
فرضيه‌ اصلي‌: 
اين خاندان با دارا بودن روحية نظامي در يكي از بزرگترين صحنه‌هاي نظامي تاريخ اسلام يعني قادسيه راه ورود فيزيكي اعراب و انديشه اسلامي را در شرق كشور گشود. پس از فتوحات در شرق سرزمين‌هاي خلافت به نوعي دوري از نظامي‌گري روي آورد، با اين همه همواره در مسايل مهم تأثيرگذار بوده، خصوصاً در روي كار آمدن خليفه سوم و همچنين در خلافت علي (ع) كه خود را كنار كشيده، با آن حضرت همراهي نكردند و نسل دوم اين خاندان نقش متفاوتي را ايفا نمودند يكي همراه علي (ع) و يكي قاتل فرزند آن حضرت و در زمرة آل ابي‌سفيان درآمد.
فرضيه‌ رقيب‌: سعد و خانواده‌ وي‌ از خاندان مهم نبوده و در جريان خلافت علي(ع) زمانه مشحون فتنه بوده و سعد كار خبطي انجام نداده و كناره‌گيري از خليفه كار خطايي نبوده است. 
6ـ مفاهيم‌ و متغيرها
الف‌) مفاهيم‌ 
خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌: منظور سعدبن‌ ابي‌ وقّاص‌ و پسرش عمربن‌ سعد ابي‌ وقّاص‌ و پسر برادر سعديعني‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ ابن‌ ابي‌ وقّاص‌ است‌. 
حيات‌ سياسي‌ نظامي‌: زندگاني‌ سياسي‌ سعدابي‌ وقّاص،‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و عمر بن‌ سعد وهمچنين‌ سمت‌هاي‌ نظامي‌ كه‌ اين‌ افراد به‌ آن‌ دست‌ يافتند. 
تحولات‌ تاريخ‌ اسلام‌ منظور قرن‌ اول‌ هجري‌ قمري است‌. 
ب‌) متغيرها 
متغير مستقل‌: 
حيات‌ سياسي‌ نظامي‌ خانواده‌ ابي‌ وقّاص‌ 
متغير وابسته‌: 
تأثيرات‌ اين‌ خانواده‌ در تحولات نظامي  سياسي‌ جامعه‌ي‌ قرن‌ اول‌  هجري قمري.
7ـ سوالات فرعي‌ 
1) خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ از چه‌ طائفه‌اي‌ بودند و نسبتشان با پيامبر(ص)؟ 
2)چگونگي اسلام آوردن‌ سعد ابي‌ وقّاص‌ و چگونگي‌ زندگاني‌ وي‌ در زمان‌ رسول خدا(ص)؟
3) چگونگي‌ دست‌ يابي‌ به‌ مقامات‌ نظامي‌ و سياسي‌؟ 
4) اعتقادات‌ آنان‌ پس‌ از رحلت‌ پيامبر(ص)؟ 
5) زندگي‌ آنان‌ در زمان‌ خلفاي‌ سه‌ گانه‌؟ 
6) زندگي‌ و حيات‌ سياسي‌ آنان‌ در زمان‌ خلافت‌ اميرالمؤمنين(ع)؟‌ 
7) زندگي‌ و حيات‌ سياسي‌ آنان‌ پس‌ از شهادت‌ اميرالمؤمنين‌(ع)؟ 
8) چگونگي‌ ورود عمربن‌ سعد به‌ واقعه‌ي‌ كربلا؟ 
9) عاقبت‌ زندگاني‌ سعدابي‌ وقّاص‌؟ 
10) عاقبت‌ زندگاني‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابي‌ وقّاص‌؟
11) عاقبت‌ زندگاني‌ عمر بن‌ سعد؟ 
8ـ مفروضات‌ تحقيق‌ 
1) براساس‌ نقل منابع ‌ و پژوهش‌ها سعد ابي‌ وقّاص‌ از صحابه‌ پيامبر(ص) و مسلمانان‌ اوليه‌ است‌. 
2) در زندگاني‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ فراز و فرود وجود دارد.
3) هاشم‌ بن‌ عتبه‌ يكي‌ از شيعيان‌ علي‌ (ع‌) بوده‌ و در جنگ‌ صفين‌ به‌ شهادت‌ رسيد. 
4) عمربن‌ سعد از طرف‌ عبيداله‌ بن‌ زياد فرمانده‌ي‌ لشگري‌ است‌ كه‌ به جنگ‌ با امام‌حسين‌ (ع‌) پرداخت و نتيجه آن به شهادت‌ رسيدن امام (ع) و يارانش در عاشوراي‌ سال‌ 61 هجري‌ بود.
9ـ روش‌ پژوهش‌ 
روش‌ اين‌ پژوهش‌ تاريخي است كه با بررسي و نقد وقايع به توصيف و تحليل موضوع مي‌پردازد‌ و بصورت‌ كتابخانه‌اي‌ مي‌باشد. 
10ـ سازماندهي‌ پژوهش‌ 
اين‌ پژوهش‌ به‌ بررسي‌ نقش‌ سياسي‌، نظامي‌ خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ مي‌پردازد. در مقدمه‌به‌ طرح‌ تحقيق‌ و معرفي‌ و نقد منابع‌ پرداخته‌ مي‌شود و در فصل‌ مقدماتي‌ به بيان كليات‌ و مفاهيم ‌نظري‌ كه‌ همان تبيين نقش‌ شخصيت‌ در تاريخ‌ باشد، اشاره‌ خواهد شد. 
اين‌ پژوهش‌ علاوه‌ بر مقدمه‌ و فصل‌ مقدماتي‌ دو بخش‌ مستقل نيز دارد، كه‌ در بخش‌ اول‌ به‌ زندگاني‌ ونقش‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ خواهد پرداخت‌ كه‌ نسل‌ اول‌ اين‌ خانواده‌ است‌ و آن‌ نيز چند فصل‌دارد. فصل‌ اول‌ زندگاني‌ وي‌ در دوران‌ مكه‌، فصل‌ دوم‌ زندگي‌ و نقش‌ وي‌ در دوران‌ مدينه‌ وفصل‌ سوم‌ سعد در دوران‌ خلفاي‌ راشدين‌ و فصل‌ چهارم‌ نيز به عزلت‌ گزيني‌ سعد اشاره‌خواهد‌ شد، و‌ ضمن‌ اين‌ فصول‌ نقش‌ هائي‌ كه‌ وي در دوره‌هاي مختلف ايفا نموده‌ است‌، آشكار خواهد شد. 
در بخش‌ دوم‌ به‌ زندگاني‌ و نقش‌ نسل‌ دومي‌هاي‌ اين‌ خاندان‌ يعني‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ بن‌ ابي‌وقّاص‌ و عمربن‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ پرداخته خواهد شد. در اين‌ بخش‌، كه‌ دو فصل‌ دارد و طي‌چند گفتار حيات‌ سياسي‌ نظامي‌ و نقش‌ آنان‌ روشن‌ مي‌شود. 
و نيز طي‌ اين دو بخش‌ خبط‌ و خطاهاي‌ اين‌ خاندان‌ و نيز نقش‌ مثبتي‌ كه‌ در تاريخ‌ اسلام‌ ايفا نمودند بيان‌ مي‌شود و در پايان‌ جمع‌ بندي‌ ارائه‌ خواهد شد. 

معرفي‌ و نقد منابع‌
در اين‌ قسمت‌ از پژوهش‌ به‌ معرفي‌ و نقد كوتاه‌ چند منبع‌ و مولف‌ آنان‌ پرداخته شده است‌، كه ‌استفاده عمده‌ از آنها صورت‌ گرفته‌ و نظم‌ آن‌ نيز به‌ ترتيب‌ تاريخ‌ وفات‌ مولف‌ مي‌باشد. 
1ـ ابن‌ اسحق؛‌ سيره‌ النبي‌ (ص‌) (متوفي‌ ـ 151 ه‍‌‍‍) 
اصل‌ اين‌ اثر مربوط‌ مي‌شود به‌ ابن‌ اسحق‌ كه‌ در سال‌ 151 هجري‌ در گذشته است اين‌ اثر مشتمل‌ بر اخبار زندگاني‌ پيامبر(ص) درمكه‌، هجرت‌، مدينه‌ و جنگها و احوال‌ آن‌ حضرت‌و يارانش‌ در اين‌ دوره‌ مي‌باشد. ابن‌ هشام‌ كه‌ متوفي‌ سال‌ 218 هـ. ق مي‌باشد، اين‌ كتاب‌ را تهذيب‌ نموده و‌ آن‌ را با يك‌ واسطه‌ كه‌ زياد بن‌ عبدالله‌ البكائي‌ باشد نقل‌ مي‌كند و آن‌ را سيره‌ رسول الله(ص) نام‌ نهاده است.
عبدالملك‌ بن‌ هشام‌ كه‌ در واقع‌ يكي‌ از راويان‌ طبقه‌ دوم‌ سيره‌ ابن‌ اسحق‌ است‌، به‌ زعم‌ خوداخبار و اشعاري‌ كه‌ ارتباطي‌ با حيات‌ پيامبر(ص) نداشت‌ را حذف‌ نموده‌ است‌. نكته‌ جالب‌توجه‌ اينكه‌ اخبار مربوط‌ به‌ امام‌ علي‌ بن‌ ابي‌ طالب‌(ع‌) نيز حذف‌ شده‌ است‌.  
كتابي‌ كه‌ مورد استفاده در اين پايان نامه قرار گرفته است دو مجلد‌ فارسي‌ آن‌ است كه‌ بدست‌ رفيع‌الدين‌ اسحق‌ بن‌محمد همداني‌ قاضي‌ ابرقوه‌ در قرن‌ هفتم‌ به‌ فارسي‌ برگردانده‌ شده و ‌ توسط‌اصغر محمودي‌ تحقيق‌ و انتشار يافته است.
2ـ واقدي؛‌ مغازي‌ (متوفي‌ 207ه‍)
محمد بن‌ عمر بن‌ واقد معروف‌ به‌ واقدي‌ مورخ‌ معروفي‌ است‌ كه‌ حدود بيست‌ اثر درتاريخ‌ اسلام‌ اعم‌ از مغازي‌، سيره‌ و طبقات‌ را به‌ او نسبت‌ داده‌اند. 
گويا كتاب‌ مغازي‌  جزئي‌ از كتاب‌ بزرگ‌ وي‌ يعني‌ كتاب‌ التاريخ‌ و المبعث‌ والمغازي‌باشد واقدي‌ دست‌ به‌ تحقيق‌ مفصلي‌ راجع‌ به‌ مغازي‌ پيامبر(ص) زده‌ است و با رفتن‌ به‌ مناطقي‌ كه‌ در آنها نبرد صورت‌ گرفته بود، آن مكانها را از نزديك مشاهده‌ نموده است.  و با توجه به اخبار و روايات موجود، به بررسي غزوات و سراياي پيامبر(ص) پرداخته است. 
از آنجائي كه‌ كتاب‌ وي‌ در بردارنده‌ مطالب نقادانه‌ دربارة جنگهاي‌ پيامبر(ص) است و  سعد نيز يكي‌ از افراد نظامي بوده و در اين‌ جنگها حضورداشت، مطالب اين كتاب در اين تحقيق به‌ كرات‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته‌ و در مقايسه با ديگر كتب، تخصصي‌تر به نظر مي‌رسد. 
دراين كتاب ابتدا با اشاره‌ به‌ سراياي رسول خدا (ص) به‌ تفصيل‌ به‌ بحث‌ درباره‌ غزوات‌، خاصه‌ بدر، احد و خندق‌ و فتح‌مكه‌ و حنين‌ پرداخته‌ است‌. اين‌ كتاب‌ توسط‌ دكتر محمود مهدوي‌ دامغاني‌ در سه‌ جلد به فارسي ترجمه‌ و منتشر شده‌ است‌. 
3ـ نصر بن‌ مزاحم‌ منقري؛‌ وقعه‌ الصّفين‌ (متوفي‌.212ه‍) 
اين‌ كتاب‌ يكي‌ از تك‌ نگاريهايي‌ است‌ كه‌ توسط‌ نصربن‌ مزاحم‌ نگاشته‌ شده‌ وبصورت‌ اختصاصي به‌ جنگ‌ صفين‌ پرداخته است. در اين كتاب‌ به‌ زمينه‌هاي‌ جنگ،‌ اصل‌ ماجراي‌جنگ‌ و رايزني‌ها و داستان‌ حكميّت‌ و پيامدهاي‌ آن‌ و موضع‌ اصحاب‌ پيامبر(ص) در اين‌رابطه‌ اشاره‌ شده‌ است‌، خصوصاً نقش‌ فعال‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و موضع‌ سعدبن‌ ابي‌ وقّاص‌ درآن‌ كاملاً پرداخته‌ شده‌ است‌ و مي‌توان‌ از عمربن‌ سعد هم‌ كه‌ به‌ سراغ‌ پدر رفته‌، تا او راترغيب‌ به‌ ورود به‌ ماجرا كند، ردّپائي‌ يافت‌. البته‌ در سلسله‌ روات‌ اين‌ كتاب‌ عمربن‌ سعدنامي‌ است‌ كه‌ غير از عمربن‌ سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ است‌ و آن‌ شخص‌ عمربن‌ سعد بن‌ ابي‌الصيد است‌.
اين‌ كتاب‌ توسط‌ عبدالسلام‌ محمد‌ هارون‌ تصحيح‌ و شرح‌ شده‌ است‌ و آقاي‌ پرويز اتابكي‌آن‌ را ترجمه‌ نموده و تحت عنوان پيكار صفين‌ چاپ‌ شده‌ است‌. 

4ـ محمد بن‌ سعد كاتب‌ واقدي‌؛ طبقات‌ الكبري‌ (متوفي‌ 230ه‍‌)
اين‌ كتاب‌ به‌ سبك‌ حديثي‌ تدوين شده است وي  در اين كتاب‌‌ ابتدا به‌ سيره‌ پيامبر(ص) اشاره كرده‌ و پس‌ از آن‌ به‌ صحابه‌ پرداخته و آن‌ را در پنج‌ طبقه‌ دسته‌ بندي‌ نموده است و از آنجائيكه‌سعد بن‌ ابي‌ وقّاص‌ و خانواده‌ وي‌ از جمله‌ كساني‌ بودند كه از روزهاي‌ نخستين‌ مطرح‌ هستند بصورت‌ وافي‌ به‌ آنها اشاره‌ شده‌ است‌ و ما نيز در موضوعات مختلف در ارتباط با عملكرد سعد از اين كتاب بهره برديم. 
اين‌ كتاب‌ نيز توسط‌ مهدوي‌ دامغاني‌ ترجمه‌ و انتشارات‌ فرهنگ‌ و انديشه‌ آنرا به چاپ‌ رساند.
5ـ ابن‌ اعثم‌ كوفي‌؛ الفتوح‌(متوفي نيمه اول قرن چهارم) 
اين‌ كتاب‌ در دو بخش‌ تنظيم‌ شده‌ است‌. در بخش‌ اول‌ به‌ دوره‌خلافت‌ ابوبكر و عمر و عثمان‌ مي‌پردازد و فتوحات‌ اين‌ دوره‌ مثل‌ فتوحات‌ ايران‌ و نبرد قادسيه و فتح آن مناطق به سرداري ‌سعد و نقش هاشم‌ بن‌ عتبه در اين نبرد را‌ شرح‌ مي‌دهد   و در بخش‌ دوم‌ به‌ آغاز خلافت‌ علي‌ (ع‌) تا شهادت‌امام‌ حسين‌ (ع‌) در واقعه‌ عاشوراي‌ سال‌ 61 هجري‌ اشاره‌ مي‌كند  و به‌ وقايعي‌ چون‌  قتل‌عثمان‌ و خلافت‌ علي‌ (ع‌) و جنگ‌هاي‌ اين‌ دوره‌ اشاره‌ كامل‌ دارد و به كرّات در اين پژوهش مورد استفاده قرار گرفت، اين‌ كتاب‌ توسط‌ محمد بن‌احمد مستوفي‌ هروي‌ از محققان‌ قرن‌ ششم‌ ه‍‌. ق‌. ترجمه‌ و توسط‌ طباطبائي‌ مجد تصحيح‌ وانتشارات‌ علمي‌ فرهنگي‌ آنرا چاپ‌ نموده است.
6ـ ابوحنيفه‌ احمدبن‌ داوود دينوري؛‌ اخبار الطّوال‌ (متوفي‌. 282 ه‍‌)  
اين كتاب از كهن‌ترين‌ تاريخنامه‌هاي‌ عمومي‌ است كه‌ ضمن‌ بيان‌  روابط‌ ايرانيان‌ و اعراب‌ به‌جنگ‌هاي‌ قادسيه‌ و نهاوند‌ و نيز به‌ جريان‌ بيعت‌ با علي‌ (ع‌) و جنگهاي‌ اين‌ دوره‌ وضمن‌ آن‌ نقش‌ هاشم‌ بن‌ عتبه‌ و شهادت‌ وي‌ اشاره‌ دارد. 
اين‌ كتاب‌ نيز توسط‌ احمد مهدوي‌ دامغاني‌ به‌ فارسي‌ برگردانده‌ وتوسط‌ نشر ني  منتشر شده است.
7ـ تاريخ‌ يعقوبي‌ (متوفي. 284 ه‍‌) 
يكي‌ ديگر از كتابهاي‌ عمومي‌ تاريخ يعقوبي در دو جلد است‌، در جلد اول‌ اين كتاب عمدتا به‌ تاريخ جهان پرداخته است.‌ در جلد دوم‌ به‌ اخبار، احوال‌ و روزگار رسول خدا(ص) و خلفا اشاره‌دارد. نكته‌ قابل‌ توجه‌ گرايش‌هاي‌ شيعي‌ او مي‌باشد، چرا كه‌ ضمن‌ بيان‌ تاريخ‌ خلفاي‌راشدين‌ و اموي‌ و عباسي‌ مطالبي نيز درباره ائمه(ع)‌ دارد و به‌ ماجراي‌ صلح‌ امام‌ حسن‌(ع‌)، واقعه‌ كربلاي‌ امام‌ حسين‌ (ع‌)، ذكر احوال‌ و سيرت‌ امامان شيعه‌  پرداخته‌ است‌ و بااحترام‌ از آنها ياد مي‌كند و در اين پژوهش به‌صورت عمومي در قسمت‌هاي مختلف از آن استفاده شد.
اين‌ كتاب‌ توسط‌ مرحوم‌ ابراهيم‌ آيتي‌ به‌ فارسي‌ ترجمه‌ و توسط‌ انتشارات‌ علمي‌ و فرهنگي‌به‌ چاپ‌ رسيده‌ است‌. يعقوبي‌ كتاب‌ ديگري‌ دارد به نام‌ «البلدان‌» كه‌ شهرهاست‌ و در اين پژوهش‌ براي تبيين تاريخ بناي‌ كوفه‌ و بصره‌ و محله‌هاي‌ آن‌ از اين‌ كتاب‌ نيز استفاده‌ شده‌ است‌. 

8ـ محمدبن‌ جرير طبري‌؛ تاريخ‌ الرسل‌ والملوك‌ (متوفي. 310 ه‍) 
طبري‌، مورخ‌، محدث‌، فقيه‌ و مفسر بزرگ‌ جهان‌ اسلام‌ است‌. كتاب‌ تاريخ‌ وي‌بصورت‌ سالشمار اسلامي‌ نگاشته‌ شده‌ است‌. گويا وي منابع فراواني را در اختيار داشت و از آنها استفاده‌ كافي‌ برده است. اگرچه‌ در اين‌ كتاب‌ اخبار متناقض‌ فراوان‌ يافت‌ مي‌شود اما با كتابهاي‌ ديگري‌ كه‌ وجود دارد و معاصر وي‌ مي‌باشند مي‌توان‌ تاريخ‌ را بازسازي‌ و بازنويسي‌ نمود و خود وي‌ نيز پاسخ‌ چنين‌ اشكالي‌ را داده‌ و متذكر شده‌ كه‌ براي‌ حفظ‌ امانت‌ آنچه‌ را شنيده‌ يا خوانده‌ عيناً ذكر مي‌كند و داوري‌ را بر عهده‌ پژوهشگر نهاده است.  در مورد واقعه‌ عاشوراي‌ سال‌ 61 نيزعين‌ كتاب‌ مقتل‌ ابي‌ مخنف‌ را ذكر كرده‌ كه‌ يكي‌ از منابع‌ مهم‌ واقعه‌ كربلاست‌.   شيوه‌ وي‌ به‌ صورت‌ حديث‌ است. اين اثر از منابع مهمي است كه درباره غزوات دورة رسول خدا(ص)، فتوحات زمان خلفاء و نبرد قادسيه و نيز جنگ صفين و واقعة كربلا در اين تحقيق بهره برده شده است.
اين كتاب ترجمه‌هاي‌ گوناگون‌ دارد. در اين‌ تحقيق‌ هم‌ از اصل‌ نسخه‌ عربي‌ استفاده‌ شد، و هم  از نسخه ‌ترجمه‌ ابوالقاسم‌ پاينده‌. اين‌ كتاب‌ در قرن‌ هفتم‌ توسط‌ ابن‌ اثير پالايش‌ شد چراكه‌ منبع‌ مهم‌ ابن‌ اثير تا اواخر قرن‌ سوم‌ تاريخ‌ طبري‌ بوده‌ است‌ و يك ترجمه منسوب به بلعمي وجود دارد به‌نام «تاريخ‌نامه» كه در اين تحقيق از آن كتاب نيز استفاده برده شده است.
9ـ علي‌ بن‌ الحسين‌ مسعودي‌؛ مروج‌ الذهب‌ (متوفي‌.346 ه‍‌) 
كتاب‌ مروج‌ الذهب‌ مسعودي‌ از ديگر كتب‌ گران‌سنگ‌ است‌ كه‌ در اين تحقيق مورد استفاده قرار‌ گرفته‌است‌. در زمان‌ وي‌ دانش‌ تاريخ‌، رشد قابل‌ ملاحظه‌اي‌ نموده‌ و خود وي‌ نيز گامهائي‌ در اين‌زمينه‌ برداشت‌. درباره‌ وقايع‌ مهمي‌ مثل بعثت، هجرت و‌ جنگهاي‌ پيامبر(ص) و فتوح زمان‌ خلفا بطور گذرا رد مي‌شود و بيشتر به‌احوال‌ و مسائل‌ غير نظامي‌ مي‌پردازد و به‌ وقايع‌ دوره‌ خلفا، ماجراي‌ شوري‌ وبيعت با علي‌ (ع‌) پرداخته‌ است‌ كه نيز به كرّات در موضوعات مختلف از آن بهره برديم.
كتاب‌ ديگري‌ كه‌ از وي‌ بجاي‌ مانده‌ «التنبيه‌ و الاشراف‌» است‌ كه‌ كتاب‌ «مروج‌ الذهب‌» را كامل‌مي‌كند. حدود چهل اثر را به وي نسبت مي‌دهند.  كتاب‌ مروج الذهب‌ در دو جلد و التنبيه والاشراف‌ در يك‌ جلد ترجمه‌ و توسط‌ انتشارات‌ علمي‌ و فرهنگي‌به‌ چاپ‌ رسيده است.
10ـ ابن‌ قتيبه‌ مروزي‌ دينوري‌؛ «الامامه‌ و السياسه»‌ (متوفي‌. 276ه‍)
وي از مورخان‌ اهل‌ سنت‌ قرن‌ سوم‌ است‌ و كتاب‌ امامت‌ و سياست‌ به‌ وي‌ منسوب‌ است‌.   دراين‌ كتاب‌ به‌ تشكيل‌ شوراي‌ شش‌ نفره‌ توسط‌ عمر، بيعت‌ با عثمان‌، غائله‌ كشته‌ شدن‌ عثمان‌و بيعت‌ با علي‌ (ع‌) و خودداري از بيعت‌ توسط سعد و دوستانش‌ برخورد مي‌شود،‌ اين اثر در اصل‌ تاريخ‌ خلفاست‌ كه با بحث‌ از جانشيني‌ ابوبكر آغاز شده‌ و تا كشته‌ شدن‌ امين عباسي‌ ادامه‌ پيدا مي‌كند. 
اين‌ كتاب‌ توسط‌ سيد ناصر طباطبائي‌ ترجمه‌ و انتشارات‌ ققنوس‌ آنرا چاپ‌ نموده است.
11ـ بلاذري‌؛ انساب‌ الاشراف‌ (متوفي‌.279 ه‍‌) 
احمدبن‌ يحيي‌ بلاذري‌ نسب‌شناس‌ بزرگ‌ قرن‌ سوم‌ كتابي‌ درباره‌ تاريخ‌ و انساب، ‌تيره‌هاي‌ عرب‌ و مشاهير آنها تا روزگار خودش‌ به نام‌ «انساب‌‌‌الاشراف‌» تنظيم‌ نمود و در آن به شرح حال اشراف و خاندانهاي عرب از جمله به خاندان‌ ابي‌ وقّاص‌ كه‌ يكي‌ از تيره‌هاي‌ بني‌ زهره‌ هستند نيز به طور مفصل پرداخته‌ شده‌ است‌.
كتاب‌ ديگر وي‌ «فتوح‌ البلدان‌» است‌ كه‌ در مورد فتوحات‌ نيز به‌ آن‌ مراجعه‌ شده‌ است‌. اين‌كتاب‌ درباره‌ سير فتح‌ شهرها در قرون‌ نخست‌ اسلام‌ مي‌باشد. 
دو ترجمه‌ از كتاب‌ فتوح‌ وجود دارد كه‌ يكي‌ از آنها ترجمه‌ بخش‌ ايران‌ است‌ كه‌ به‌ قلم‌آذرتاش‌ آذرنوش‌ مي‌باشد .
12ـ ابن‌ ابي‌ الحديد؛ شرح‌ نهج‌ البلاغه‌، (متوفي.‌ 665 ه‍‌) 
عزالدين‌ عبدالحميد بن‌ هبه‌ اله‌ بغدادي‌ كه معروف‌ به‌ ابن‌ ابي‌ الحديد مي‌باشد، از شعرا وادباي‌ معتزلي‌ و ازنزديكان‌ ابن‌ العلقمي‌ وزير معروف‌ مستعصم‌ بالله‌ آخرين‌ خليفه‌ عباسي‌ بود. اثر مشهور خود، يعني شرح‌ نهج‌ البلاغه‌ را به‌ نام‌ وي‌ تاليف‌ كرد كه‌ ضمن‌ آن‌ نهج‌ البلاغه‌ علي‌ (ع‌) را شرح‌ نمود.  مطالب‌ مورد استفاده‌ ما در اين‌ پژوهش‌ از اين‌ كتاب‌بيشتر مربوط‌ به‌ شرح‌ خطبه‌ شقشقيه مي‌باشد. كه به‌طور مفصل به مسأله شورا پرداخته و موضع‌گيري سعد را مشخص مي‌كند. اين‌ كتاب‌ ترجمه‌ كامل‌ ندارد ولي‌ دكترمحمود مهدوي‌ دامغاني‌ ترجمه‌ خطب‌ تاريخي آن‌ را به‌ عهده‌ گرفته‌ و به نام‌ جلوه‌هاي‌ تاريخ‌ در نهج‌البلاغه‌ به چاپ‌ رسانده است.
غير از اين‌ كتب‌ كه‌ در 12 شماره‌ گذشت‌، كتابهاي‌ اصلي‌ زيادي‌ مورد استفاده‌ قرار گرفته است از جمله‌ اسد الغابه‌ في‌ معرفه‌ الصحابه‌ ابن اثير، الاصابه‌ في‌ تمييزالصحابه ابن حجر‌، سفينه‌ البحار قمي، الكامل‌ في‌التاريخ‌ ابن‌ اثير، مقدمه‌ ابن‌ خلدون‌، اعيان‌ الشيعه‌ محسن‌ امين‌ النصب‌ و النواصب‌ محسن‌المعلم‌، الزام‌ النواصب‌ ابن‌ صلاح‌ بحراني‌ و كتب‌ روائي‌ اهل‌ سنت‌ و جماعت‌ و كتب‌ روائي ‌شيعه‌ مثل‌ اصول‌ كافي كليني‌ و ارشاد شيخ مفيد كه‌ معرفي‌ و نقد به‌ اختصار آنها نيز، به‌ طول‌مي‌انجاميد و به‌ همين‌ خاطر از معرفي‌ تفصيلي آنها صرف‌ نظر نموده‌ و در آخر آنها را فهرست‌ خواهيم‌ نمود....
HyperLink
این مطلب را به اشتراک بگذارید:

     
Design And programming By www.bitasoft.ir