پول الکترونیکی

پول الکترونیکی

توسط z_naderolaslie | گروه الکترونیک | 1394/06/07

نظرات 0

 پرداخت بر اساس پول الكترونيكي

پول الكترونيكي به دو دسته پول رايج الكترونيكي و چك الكترونيكي قابل تقسيم است. پول رايج الكترونيكي بدون واسطه‌گري بانك در هنگام پرداخت، بين خريدار و فروشنده مبادله مي‌شود. در اين رابطه يكسري كارتهاي از قبل شارژ شده از طريق بانك در اختيار خريدار قرار مي‌گيرد كه با انتقال آن به فروشنده پرداخت صورت مي‌گيرد. 
چك الكترونيكي  در واقع نسخه‌اي از چكهاي كاغذي در دنياي واقعي مي‌باشد كه اصولاً يكسان و مانند چكهاي كاغذي عمل مي‌كند. اين سيستم هزينه‌ها را تا حدودي كاهش مي‌دهد و مراحل كار را كوتاه‌تر مي‌كند. چكهاي الكترونيكي داراي امنيت بيشتري نيز مي‌باشند. پول الكترونيكي از طريق سرويس‌دهندگان مالي قابل خريد بوده و در هر زمان قابل تعويض با پول كاغذي مي‌باشد.

كارت‌هاي هوشمند بانكي 
يكي از ابزارهاي انتقال الكترونيكي وجوه كه در تجارت الكترونيكي از اهميت خاصي برخوردار است, كارت‌هاي هوشمند بانكي  مي‌باشد كه به منظور پرداخت وجه, به جاي پول نقد استفاده مي‌شود. هر چند كارت‌ها انواع مختلفي دارند ولي همگي در ايران به عنوان كارت‌هاي اعتباري معروف هستند.در ادامه اين مبحث برخي موضوعات مطرح در حوزه كارتهاي اعتباري مورد توجه قرار مي‌گيرد. 
 kart
 ظهور كارتهاي اعتباري
كارت‌ها وسيله‌اي جهت پرداخت و مبادله مي‌باشند. ساليان متمادي است كه پول, سكه و پس از آن اسكناس به خاطر سه ويژگي راحتي, سادگي و سرعت استفاده از آن, به عنوان بهترين وسيله جهت پرداخت مطرح است. با سپري شدن دوران صنعتي, رشد دانش فني و پيشرفت‌هاي شگرف جوامع, افزايش حجم مبادلات و به دنبال آن حجم نقدينگي, نياز به وسيله‌اي آسان‌تر جهت انجام معاملات احساس شد و مشتريان روشهاي جديدي را جهت پرداخت معاملات خويش طالب بودند. تغييرات شيوه‌هاي رفتاري و زندگي مردم, نياز و تقاضاي عمومي براي استفاده از امكانات و تسهيلات بيشتر در خصوص پرداخت‌ها, بانكها و مؤسسات مالي را به فكر راه چاره واداشت.
 
 در نتيجه تلاش‌هاي همه جانبه براي رفع نياز مشتريان, وسيلة جديدي جهت پرداخت با عنوان كارتهاي بانكي يا اعتباري به وجود آمد.
از جمله عواملي كه در صدور كارت‌هاي اعتباري مؤثر بوده, مي‌توان به عواملي نظير افزايش نرخ تورم, رقابت‌هاي فشرده بين بانكها, امكان دستبرد به منابع پولي, مسائل امنيتي مربوطه و پيشرفتهاي چشم‌گير در فناوري به خصوص فناوري اطلاعات و ارتباطات اشاره نمود.
كارت اعتباري (بانكي) عبارتند از كارتي پلاستيكي يا كاغذي كه توسط صادركننده (بانك, مؤسسات مالي و...) صادر مي‌شود و در اختيار مشتريان قرار مي‌گيرد, مشتريان مي‌توانند با عرضه اين كارتها در جايگاههاي مشخص از خدمات آنها بهره‌مند شوند و به عبارت ديگر كالا و خدمات مورد نياز خود را خريداري نمايند و وجه آن را بپردازند.
به طور كلي مي‌توان كارت‌هاي اعتباري (بانكي) را اينگونه تعريف كرد: كارت وسيله‌اي الكترونيكي است كه بر اساس اصول فني خاص و رعايت مسائل ايمني براي متقاضي صادر مي‌شود و دارنده كارت مي‌تواند با استفاده از كارت مزبور از طريق ماشينهاي خودپرداز و يا نقطه فروش  وجوه و يا اعتبار واريز شده به حساب خود را دريافت يا به حساب ديگري منتقل نمايد.
كارتهاي اعتباري (بانكي) انواع مختلفي دارند كه در ادامه, ابتدا اشاره‌اي مختصر به تاريخچه به وجود آمدن كارتهاي اعتباري داشته و سپس انواع آنها مورد بررسي قرار مي‌گيرند.
شايد بتوان از آمريكا به عنوان اولين كشور ارائه‌دهنده كارت‌هاي اعتباري نام برد. پديد آمدن ايده كارت اعتباري به سالها پيش برمي‌گردد كه اولين بار در سال 1860 توسط ادوارد پلاي  دانشمند بزرگ آمريكايي ارائه گرديد. قريب چهل سال بعد جان. سي. پيتگنرو  نوعي كارت پول كاغذي جهت مشتريان طراحي كرد ولي با استقبال چشم‌گيري مواجه نشد. بعد از پنجاه سال، تقريباً در دهه 1950 استفاده از وسيله‌اي به نام كارت به جاي پول در كشور آمريكا معمول گشت.
در دهه 1950 اولين كارت‌هاي پلاستيكي به جاي پول نقد, جهت پرداخت مستقيم هزينه‌هاي خريد كالا يا خدمات توسط مؤسسه diners منتشر شد. البته كارت‌هاي مزبور براي طبقه خاصي از افراد و به عنوان نشانه‌اي قراردادي طراحي شدند و دارنده كارت مي‌توانست با ارائه آن و بدون پرداخت پول نسبت به خريد يا استفاده از خدمات شهري, در منطقه جغرافيايي محدود, اقدام نمايد. به نظر مي‌رسد بر همين اساس كارتهاي متداول امروزي در مؤسسات مالي و خدماتي رواج يافته‌اند.
كارت به عنوان وسيله اي نوين جهت تسريع در امور پرداخت وجوه كالا و خدمات در دو نوع كاغذي (مقوايي) و پلاستيكي معمول مي‌باشد. كارت‌هاي كاغذي توسط مؤسسات خدمات عمومي صادر و به عنوان بليط اتوبوس و قطار يا راه‌آهن شهري مورد استفاده قرار مي‌گيرند. كارت‌هاي پلاستيكي بيشتر توسط مؤسسات مالي نظير بانكها صادر و در اختيار مشتريان قرار داده مي‌شود.
كارت‌هاي اوليه از لحاظ فناوري ساخت و همچنين خدماتي كه ارائه مي‌دادند بسيار ساده بودند ولي به علت استفاده چشم‌گير و تقاضاي روزافزون براي دريافت اين نوع كارتها و خدمات جديد, و نيز مسائل امنيتي كه در خصوص اين كارت‌ها به وجود آمد, كم كم در فناوري ساخت كارت‌ها و همچنين نوع خدماتي كه به وسيله اين كارتها ارائه مي‌شد, تغييرات اساسي پديد آمد و كارت‌هاي الكترونيكي به بازار آمد.
 kart
 
با الكترونيكي شدن كارت‌هاي اعتباري و بكارگيري پايانه‌هاي رايانه‌اي در نقطه فروش كه از سال 1983 مطرح شد, امكان تشخيص هويت ارائه‌دهنده كارت اعتباري در فروشگاهها و اطلاع دقيق از اعتبار باقيمانده كارت به صورت آنلاين فراهم گرديد. گسترش تجارت الكترونيكي باعث به وجود آمدن نيازهاي جديد در خصوص كارتهاي اعتباري گرديد, اين نيازهاي جديد سبب شد كه كارت‌هاي اعتباري جديدي به نام كارت‌هاي هوشمند  ارائه گردد. 
امروزه كارت‌هاي اعتباري در انواع مختلف جهت ارائه خدمات متنوع با دارا بودن قابليت استفاده در سطح ملي و بين‌المللي صادر مي‌شوند و مورد استفاده گسترده قرار مي‌گيرند. دامنه كاربرد كارت در زندگي اقتصادي از وسعت و گستردگي قابل ملاحظه‌اي برخوردار است و امروزه بسياري از پرداخت‌ها و دريافت‌ها و تأمين بسياري از كالاها و خدمات نظير عمليات بانكي و پرداخت هزينه‌هاي مرتبط با مسافرت و بيمه از اين طريق امكان‌پذير است.
همانگونه كه قبلاً گفته شد كارت به منظور انجام بخشي از وظايف پول بر اساس نيازهاي مشتريان ابداع گرديد. اشخاص با توجه به ميزان وجه نقد و يا اعتبار به دست آمده از فعاليت‌هاي روزمره مي‌توانند از كارت‌ها براي تبديل اين وجوه به مصارف مورد نياز خود استفاده نمايند, به عبارت ديگر كارت وسيله‌اي براي اثبات اعتبار و صدور مجوز مصرف آن در مواقع مورد نياز مي‌باشد.
استفاده از كارت‌های هوشمند به جاي پول و رشد چشمگير استفاده از آن توسط مردم نشان‌دهنده اهميت و مزاياي آشكار آن است. كارت‌ها داراي مزاياي آشكار مستقيم و مزاياي پنهاني هستند.

 در اينجا به اختصار مهمترين مزاياي كارت‌ها ارائه مي‌شود:
الف) كارتها باعث افزايش سرعت و كاهش زمان انتقال وجوه از يك نقطه به نقطه ديگر مي‌شوند.
ب) استفاده از كارت به جاي پول باعث جلوگيري از انتقال پول نقد مي‌گردد.
ج) استفاده از كارت به جاي پول باعث افزايش امنيت در مقابل سرقت, مفقود شدن و از بين رفتن پول نقد مي‌گردد.
د) ساليانه مبالغ قابل توجهي صرف چاپ اسكناس و وسائل مربوط به آن مي‌شود, بهره‌گيري از كارتها سبب كاهش هزينه‌هاي چاپ اسكناس مي‌گردد.
هـ) استفاده از كارت باعث مي‌شود كه دسترسي به وجوه و يا اعتبار تخصيصي به سرعت و در هر نقطه جغرافيايي امكان‌پذير باشد.
و) استفاده از كارت‌ها سبب سهولت در رفع حوائج روزمره افراد مي‌گردد.
ز) استفاده از كارت‌ها باعث ايجاد اعتبار و ارزش اجتماعي مي‌شود.
ح) كارتها, حجم مسافرت‌هاي درون شهري بمنظور دريافت و پرداخت‌هاي معمولي بانكي را كاهش مي‌دهد و از اين طريق باعث كاهش هزينه‌هاي فردي و اجتماعي مي‌گردند.
ت) عموميت يافتن استفاده از كارت باعث ترغيب بانكها به بانكداري الكترونيكي و خروج از سيستم مبتني بر كاغذ در عمليات بانكي مي‌گردد.
ي) كارت امكان دسترسي به پول را آسان نموده و باعث تسهيل در امور پرداخت و دريافت وجوه نقد مي‌گردد.
ك) از طريق گسترش و توسعه كارت‌هاي بين‌المللي مي‌توان نظام كنترل ارز را بهبود بخشيد.
 
 انواع كارت‌هاي هوشمند بانكي  
همانگونه كه اشاره شد كارت‌هاي اعتباري در انواع مختلف و با كاربردهاي گوناگون از سوي بانكها, مؤسسات مالي و غيرمالي (مانند كارت تلفن) در سراسر جهان صادر و در بين متقاضيان توزيع مي‌گردد. از كارت‌ها به عنوان هسته مركزي ارائه خدمات بانكي, در شاخه بانكداري خرد  استفاده مي‌شود. معمولاً كارت‌ها را بر اساس شيوه تسويه‌حساب, فناوري مورد استفاده, نوع خدمات, و گستره جغرافيايي كاربرد طبقه‌بندي مي‌نمايند.
 
 طبقه‌بندي كارتها به لحاظ شيوه تسويه
كارت‌ها بر اساس شيوه تسويه به سه دسته كلي زير تقسيم مي‌شوند:
الف) كارت اعتباري 
ب) كارت بدهي 
ج) كارت هزينه 
البته كارت‌ها داراي نامهاي مختلف ديگري مثل كارت پول, چك كارت, كارت سپرده و غيره نيز مي‌باشند كه مي‌توانند به نوعي زيرمجموعه‌هاي كارت‌هاي فوق قرار گيرند.

كارت اعتباري
كارت‌هاي اعتباري به منظور خريد كالا و خدمات و دريافت پول نقد صادر مي‌شوند. اين نوع كارت‌ها بسته به ارتباطات و قرارداد صادركننده, مي‌تواند در سطح ملي يا بين‌المللي كاربرد داشته باشد. براي صدور اين كارت‌ها متقاضي به بانك يا مؤسسه صادركننده مراجعه مي‌نمايد و پرسشنامه‌اي را كه حاوي اطلاعات شخصي (مشخصات, وضعيت مالي, اعتباري شخص متقاضي) است تكميل مي‌نمايد, بانك يا مؤسسه صادركننده كارت، پس از بررسي سوابق متقاضي امتياز اعتباري وي را مشخص كرده و ميزان و حد اعتباري او را تعيين مي‌نمايد. در صورت قابل قبول بودن امتياز و حد اعتباري متقاضي, كارت اعتباري براي وي صادر و حدود اعتبار ايشان مشخص مي‌شود.
دارنده كارت اعتباري مي‌تواند به بانكها, مؤسسات مالي, مؤسسات غيرمالي و فروشگاههايي كه پذيرنده كارت‌هاي اعتباري هستند مراجعه نموده و وجه, كالا يا خدمت مورد نظر را پرداخت كند. و در پايان هر ماه صورت‌حساب معاملات خود شامل كليه خريدها و وجوهي كه نقداً دريافت نموده را دريافت مي‌كند. دارنده كارت پس از دريافت صورت‌حساب, بايد مبلغ آن را به صادركننده كارت بپردازد, البته مي‌توانند صورت‌حساب خود را تقسيط نمايند, يعني مبلغي را در ابتدا پرداخت نمايند و مابقي را طي دوره‌هاي بعد تأديه نمايد. معمولاً وقتي كه صورت‌حساب‌ها به صورت اقساط پرداخت مي‌شود به آن بهره تعلق مي‌گيرد. علاوه بر اين خدمات, كارت‌هاي اعتباري مي‌تواند خدمات ديگري نظير مسئوليت قانوني بانكها در قبال خرابي كالا و خدمات خريداري شده, بيمه حوادث مسافرت و خريد از طريق پست, تلفن و اينترنت را نيز فراهم نمايند.

 كارت بدهي
كارت بدهي تقريباً به لحاظ عملياتي شبيه كارت‌هاي اعتباري مي‌باشد و از نظر ماهيت تقريباً معادل چك عمل مي‌كند. ميزان اعتبار كارت بدهي بر اساس حساب بانكي دارنده كارت ]حساب ديداري يا حسابي مشابه[ تعيين مي شود. به عبارت ديگر قبل از اينكه دارنده كارت خريد خود را انجام دهد بايد معادل مبلغ خريد در حساب مربوطه وجه نقد داشته باشد. مكانيزم كار بدين شكل است كه دارنده كارت بدهي كالا و خدمات مورد نظر خود را انتخاب مي‌كند و صورت‌حساب مربوطه را امضا مي‌كند. اين كار بدين معني است كه به بانك دستور مي‌دهد كه معادل مبلغ صورت‌حساب از حسابش كسر و به حساب پذيرنده كارت واريز گردد. به عبارت ديگر عملكرد آن مثل صدور يك چك در وجه فروشنده مي‌باشد با اين تفاوت كه زمان صدور و دريافت چك, وقتي كه از ماشين‌هاي نقطه فروش استفاده مي‌شود به صفر مي‌رسد. از كارت‌هاي بدهي براي دريافت وجه از طريق ماشينهاي خودپرداز  نيز مي‌توان استفاده نمود. نكته بسيار مهم در مورد كارت‌هاي بدهي اين است كه دريافت وجه يا خريد كالا و خدمات، صرفاً به اندازه موجودي حساب دارنده كارت, امكان‌پذير مي‌باشد و اضافه بر موجودي امكان‌پذير نمي‌باشد. كارتهايي كه اخيراً توسط بانك‌هاي كشور ارائه مي‌شود از نوع كارتهاي بدهي مي‌باشد.
 
 كارت هزينه
اين كارتها شباهت بسيار زيادي به كارتهاي اعتباري دارند، ولي از دو جهت با كارتهاي اعتباري متفاوت مي‌باشند. اول اينكه به‌ ‌وسيله اين كارتها وجه نقد نمي‌توان دريافت كرد و ديگر اينكه دارنده اين كارت مجاز است هر اندازه كه مي‌خواهد هزينه كند و از كالا و خدمات استفاده كند ولي پس از دريافت صورتحساب بايد حساب خود را تأديه كند و در واقع اين نوع كارت ،محدوديت خريد مانند كارتهاي اعتباري را ندارد.
 
انواع كارت هوشمند بانکی از لحاظ فناوري ساخت
كارت‌ها بر حسب فناوري ساخت به دو دسته تقسيم مي‌شوند:
الف) كارت با نوار مغناطيسي؛
ب) كارت‌هاي هوشمند؛
 
 كارت با نوار مغناطيسي
 
در كارت‌هاي با نوار مغناطيسي, اطلاعات مربوط به دارنده كارت، به صورت كدهاي مخصوص بر نوار مغناطيسي كه پشت كارت قرار دارد, ضبط مي‌شود. به اين عمل در اصطلاح رمزگذاري كارت مي‌گويند.
 البته در نوع قديمي‌تر اين كارت‌ها, اطلاعات به صورت برجسته روي كارت‌ها حك مي‌شود, هر چند كه استفاده از اين نوع كارت‌ها به جريانات الكترونيكي و ارتباط با شبكه تلفني نياز نداشت, ولي مشكل عمده آنها مسائل امنيتي و حجم بسيار بالاي كاغذهاي مصرفي به عنوان اسناد مي‌باشد. اين عيوب با قرار دادن اطلاعات كارت به صورت رقمي بر روي نوار مغناطيسي در پشت كارت مرتفع شده است. نوار مغناطيسي حداكثر داراي سه شيار است كه شيارهاي اول و دوم براي خواندن و شيار سوم هم براي نوشتن و هم براي خواندن اطلاعات به كار مي‌رود. اگر چه ظرفيت ذخيره‌سازي نوار مغناطيسي تنها حدود 1000 بيت است و اين مقدار قابل توجه نمي‌باشد، لكن اين ميزان براي ثبت اطلاعات مورد نظر در روش برجسته‌نويسي كفايت مي‌كند.
نحوه استفاده از اطلاعات كارت‌هاي مغناطيسي بدين شكل است كه دارنده كارت به فروشگاه‌ها و مراكز تجاري مراجعه و كارت خود را در دستگاههاي نقطه فروش قرار مي‌دهد. دستگاههاي نقطه فروش اطلاعات كارت را كه بر روي نوار مغناطيسي وجود دارد, به مركز بانك مخابره مي‌نمايد و پس از تأييد موارد مربوطه, ميزان خريد و اعتبار مورد نظر گزارش مي‌شود. زماني كه از اين كارت‌ها براي استفاده از دستگاههاي خودپرداز استفاده مي‌شود نيز همين مكانيزم تكرار مي‌گردد. اين نوع كارت‌ها در سطح بين‌المللي بسيار شايع مي‌باشد و مؤسسات بين‌المللي بزرگ همچون ويزا  و مستر كارد  از اين نوع فناوري براي كارت‌هاي خود استفاده مي‌نمايند.

كارت‌هاي هوشمند
به علت پايين بودن ظرفيت ذخيره‌سازي اطلاعات بر روي كارت‌هاي مغناطيسي و نياز به افزايش قابل توجه حجم حافظه اين كارت‌ها به خصوص در كاربردهايي كه مستلزم بكارگيري الگوريتم‌هاي پيچيده رمزنگاري باشند (جوانب امنيتي) و يا ضبط اطلاعات خاص, و همچنين مشكل ترافيك خطوط ارتباطي و مخابراتي, كارت‌هاي مغناطيسي جوابگو نمي‌باشند، بنابراين طي سالهاي اخير اقدامات ويژه‌اي براي نصب حافظه‌ها و پردازشگرهاي رايانه‌اي روي كارت‌ها صورت گرفته است, حاصل اين اقدامات ابداع و عرضه كارت‌هاي هوشمند مي‌باشد.كارت‌هاي‌هوشمندعــبــارت كــلــي‌اســـت كــه‌گــاهــي بــانــامــهــاي كــارت‌تــراشـــه‌دار  , كـــارت حافظه‌دار  و كارت با مدارهاي مجتمع  معرفي و عرضه مي‌شوند. استفاده وسيع از كارت‌هاي هوشمند از سال 1994 توسط مؤسسات معتبر بين‌المللي نظير ويزا, مستر كارد و يوروپي  به عنوان پايه و اساس سيستم‌هاي پرداخت تجاري آينده در سطح جهاني شناخته شد.
كارت هوشمند به عنوان كارآمدترين عضو خانواده كارت‌هاي معمول, قلمداد مي‌شود. اين كارت شامل يك مدار مجتمع الكترونيكي به شكل تراشه مي‌باشد كه عناصري براي نقل و انتقال, ذخيره‌سازي و پردازش اطلاعات به همراه دارد. انتقال اطلاعات مي‌تواند به وسيله اتصالاتي كه بر روي سطح كارت وجود دارد و يا بدون اتصالات از طريق ميدانهاي الكترومغناطيسي انجام شود. يكي از فوايد اين كارت‌ها اين است كه اطلاعات ذخيره شده در آنها مي‌تواند در برابر دسترسي و تغييرات غيرمجاز محافظت شود. از مزيتهاي ديگر كارت‌هاي هوشمند, در كنار اعتبار بالاي آن به لحاظ امنيتي, طول عمر بيشتر آن در مقايسه با كارت‌هاي مغناطيسي مي‌باشد.
با پيشرفت‌هايي كه در توليد و استفاده از كارت‌هاي هوشمند به وجود آمده است انواع جديد پروژه‌هاي پول الكترونيكي در كشورهاي آمريكا و ساير كشورهاي پيشرفته در دست اجرا مي‌باشد. در همين زمينه به عنوان مثال از كيف پول الكترونيكي  و كارت‌هاي موندكس مي‌توان نام برد. كيف پول الكترونيكي عبارت است از كارت مخصوصي كه جهت خريدهاي كوچك مثل بليط اتوبوس, قطار, تاكسي يا هزينه صورت‌حساب رستوران مورد استفاده قرار مي‌گيرد. مزيت كيف پول الكترونيكي امنيت,  آساني در پرداخت, عدم نياز به حمل پول خرد, ريسك كم و پرداخت تضمين شده مي‌باشد.
موندكس  يك كارت هوشمند مي‌باشد كه توسط بانك نشنال وست مينستر  ارائه گرديد. اين كارت جهت حذف پول كاغذي و سكه طراحي شده است. هدف از اين كارت ايجاد يك نوع استاندارد براي پول الكترونيكي است. اين كارت از فناوري كارت‌هاي هوشمند استفاده مي‌كند و در ماشين‌هاي خودپرداز, تلفن‌هاي مخصوص, ترمينالهاي نقطه فروش و كيف‌هاي موندكس قابل استفاده است.

 انواع كارت‌ها به لحاظ گستره جغرافيايي كاربرد
 
نوع ديگر طبقه‌بندي كارت‌ها بر حسب گستره جغرافيايي كاربرد آنها مي‌باشد كه به دو دسته تقسيم مي‌شوند:
الف) كارت‌هاي داخلي
ب) كارت‌هاي بين‌المللي

 كارت‌هاي داخلي
كارت‌هاي داخلي در داخل محدوده جغرافيايي يك كشور كاربرد دارند و تنها در داخل كشور و به پول همان كشور قابل استفاده مي‌باشد. اين نوع كارت‌ها در اغلب كشورها رايج مي‌باشد. در ايران هم طي سالهاي اخير بكارگيري آن در سطح محدودي رايج شده است. اين كارت‌ها مي‌توانند داراي انواع مختلفي باشند. مثل كارت بدهي, كارت اعتباري, كارت هزينه, كارت تضمين چك, كارت ماشين‌هاي خودپرداز.

 كارت‌هاي بين‌المللي
كارت بين‌المللي كارتي است كه در بيش از يك كشور قابل استفاده باشد, بنابراين با بيش از يك ارز سر و كار دارد. دارنده اين كارتها مي‌تواند در كشورهاي مختلف ]طرف قرارداد[ به خريد و يا اخذ پول به ارز همان كشور اقدام نمايد. مهمترين كارتهاي بين‌المللي كه حجم نسبتاً زيادي از كل كارت‌هاي بين‌المللي را به خود اختصاص داده‌اند, توسط مؤسسات ويزا كارد و مستر كارد ارائه شده است. اين نوع كارت‌هاي بين‌المللي داراي انواع مختلفي مثل كارت كلاسيك, كارت طلايي, كارت تجاري, كارت الكترون, كارت ATM و كارت مشترك مي‌باشند.
با توجه به مشكلاتي كه در زمينه تبديل نرخ ارز و مبادلات ارزي بين صادركننده كارت و پذيرنده كارت پيش مي‌آيد, جهت ارائه خدمات بين‌المللي, لزوم ايجاد يك سيستم مشترك بين بانكي در سطح بين‌المللي احساس مي‌گردد. براي اين منظور معمولاً بانك‌ها و مؤسسات مالي كه تمايل دارند كارت‌هاي بين‌المللي صادر نمايند به عضويت سازمانهايي همچون ويزا و مستر كارد درمي‌آيند. 
 
ـ مكانيزم عمل كارت‌ها
پيشتر در مورد انواع مختلف كارت‌هاي اعتباري (بانكي) توضيح داده شد, به علت گستردگي و تنوع كارت‌هاي اعتباري, تشريح مكانيزم عمل كامل كليه كارت‌ها متنوع و طولاني خواهد بود بنابراين در اين گزارش به طور نمونه, مدلي ساده از نحوه عمل كارتها ارائه خواهد شد. قبل از پرداختن به مدل, شناسايي و تشريح اجزاء تشكيل‌دهندة كارتها ضروري به نظر مي‌رسد.
اجزاء تشكيل‌دهنده يك سيستم ساده عملياتي كارت‌ها به شرح ذيل مي‌باشد.
 
 صادركننده كارت 
بانك يا مؤسسة مالي صادركننده كارت كه طبق مقررات و ضوابط خاص نسبت به صدور كارت اقدام مي‌نمايد. بانك يا مؤسسه بر اساس ضوابط و مقررات مشخص, به مشتريان خود كارت ارائه مي‌نمايد و سقف اعتبار قابل استفاده كارت ،چگونگي استفاده و تعداد دفعات استفاده در دورة زماني معين را تعيين مي‌نمايد. لازم به يادآوري است كه بانك يا مؤسسه صادركننده كارت مي‌تواند پرداخت‌كننده نيز باشد.

دارنده كارت
دارنده كارت شخصي است كه از صادركننده كارت تقاضاي صدور كارت مي‌نمايد. طبق قراردادي كه اين متقاضي كارت با بانك يا صادركننده كارت امضاء مي‌كند, آن را تحويل مي‌گيرد و مي‌تواند نسبت به خريد كالا و خدمات و يا تحويل وجه نقد با ارائه كارت خود و بدون حمل پول اقدام نمايد.

پذيرنده كارت 
پذيرنده كارت, فروشگاه‌ها, مؤسسه مالي يا غيرمالي يا بانكي است كه به موجب قراردادي كه با صادركننده كارت منعقد مي‌نمايد و با رعايت قوانين, مقررات و دستورالعمل‌هاي مربوطه, تعهد مي‌نمايد, بدون اخذ وجه و صرفاً با ارائه كارت از طرف دارنده كارت نسبت به معامله و ارائه كالا و خدمات و يا وجه نقد  اقدام نمايد و اسناد مربوطه را به بانك يا مؤسسه صادركننده و پرداخت‌كننده تحويل نمايد، تا پس از آن و پس از كسر كارمزد بانكي به حسابش منظور گردد.

 پرداخت‌كننده 
بانك يا مؤسسه مالي است كه با عقد قرارداد با پذيرنده كارت، متعهد مي‌شود در صورت انجام معامله بين پذيرنده كارت و دارنده كارت, طبق قوانين و مقررات و دستورالعمل‌هاي ابلاغي, پس از كسر كارمزد، نسبت به بستانكار نمودن حساب وي اقدام نمايد. در ساده‌ترين مدل كارت‌هاي اعتباري صادركننده و پرداخت‌كننده كارت يكي است بنابراين سه جزء وجود دارد: صادركننده, دارنده و پذيرنده كارت. عمليات كارت بسيار ساده است و با انعقاد قرارداد في ما بين آنها عمليات انجام مي‌پذيرد.
در صورتي كه صادركننده و پرداخت‌كننده دو بانك يا مؤسسه جداگانه باشند، در اين صورت براي برقراري ارتباط بين اين دو بانك, به ويژه در عمليات تسويه و تهاتر, انتقال اطلاعات بين بانكها و رفع اختلافات احتمالي, نياز به يك واسطه دارد. در عمليات كارت دو مرحله اساسي وجود دارد ، يكي مرحله اخذ مجوز و ديگري تهاتر و تسويه ،كه در اين مدل توسط واسطه انجام مي‌گيرد.
 

 

 

0 نظر

نظر محترم شما در مورد مقاله های وب سایت برنامه نویسی و پایگاه داده

نظرات محترم شما در خدمات رسانی بهتر ما را یاری می نمایند. لطفا اگر مایل بودید یک نظر ما را مهمان فرمائید. آدرس ایمیل و وب سایت شما نمایش داده نخواهد شد.

حرف 500 حداکثر